41 - حق . رأى زن :
و حق آن كس كه تو از او مشورت خواهى اينست كه در آنچه موافق تو نگويد وى را متهم نسازى . و اگر موافق تو گويد خداى - عزّ و جلّ - را بر آن سپاس گوئى . « 1 »
42 - حق نصيحت خواه :
و حق آن كس كه از تو نصيحت خواهد اين ستكه او را اندرز دهى . و راه مدارا و مهربانى به دو را پيش گيرى . « 2 »
43 - حق نصيحت گو :
و حق آن كس كه ترا نصيحت كند اينست كه برابر او نرمخو باشى . و بد و نيك گوش فرا دهى . اگر درست نصيحت كند ، خداى - عزّ و جلّ - را بدان سپاس گويى . و اگر موافق تو نگويد به دو رحمت آرى . و او را متهم نكنى . و بدانى كه او خطا كرده است و بر اين خطا بر او نگيرى . مگر آنكه مستحق تهمت باشد كه در اين صورت به كار او اندك اعتنائى مكن . « و لا قوّة إلّا باللّه » . « 3 » .
44 - حق بزرگ :
و حق بزرگتر از تو اينست كه او را بخاطر سالمندى وى بزرگ دارى . و چون در مسلمانى از تو پيشتر است او را حرمت نهى . و در مخاصمت با او مقابلت نكنى . و در راه بر او پيشى نگيرى . و از او پيش نيفتى و با او جهالت نورزى . و اگر او بر تو جهالت كند ، بخاطر اسلام و حرمت آن آن را تحمل كنى و او را اكرام نمائى . « 4 »
45 - حق كوچك :
و حق كوچك ، رحمت بر او در آموختن او ، و گذشت از وى . و پردهپوشى . و
هامش
( 1 ) . و حقّ المشير عليك أن لا تتّهمه فيما لا توافقك من رأيه . فإن وافقك حمدت اللّه عزّ و جلّ .
( 2 ) . و حقّ المستنصح أن تؤدّى إليه النّصيحة . و ليكن مذهبك الرّحمة و الرّفق به .
( 3 ) . و حقّ النّاصح أن تلين له جناحك و تصغى إليه بسمعك . فإن أتى الصّواب ، حمدت اللّه - عزّ و جلّ - و إن لم يوافق ، رحمته و لم تتّهمه . و علمت أنّه أخطأ . و لم تؤاخذه بذلك ، إلّا أن تكون مستحقّا للتّهمة . فلا تعبا بشيء من أمره على حال . و لا قوّة إلّا باللّه .
( 4 ) . و حقّ الكبير ، توقيره لسنّه . و إجلاله لتقدّمه فى الإسلام قبلك . و ترك مقابلته عند الخصام و لا تسبقه الى طريق . و لا تقدّمه - و لا تستجهله . و إن جهل عليك احتملته و أكرمته لحقّ الاسلام و حرمته .