وخدا دروغ ايشان را ظاهر گردانيد « 1 » ؛ وأقوال ديگر در تفسير آية هست وبر هر تقدير خدا خبر از ضمير وپنهان ايشان داده است واين معجزه است .
ودر موضع ديگر فرموده است
قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبارِكُمْ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ
« 2 » « بگو - يا محمد - كه عذر مطلبيد ما عذر شما را قبول نمىكنيم بتحقيق كه خبر داده است ما را خدا از خبرهاى شما » .
وباز فرموده است
وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
« 3 » « وسوگند ياد مىكنند كه ما اراده نكردهايم مگر نيكى وخدا شهادت مىدهد كه البتة ايشان دروغگويانند » .
ودر موضع ديگر فرموده است
وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ
« 4 » « بتحقيق كه دانستيم آنها را كه پيش آمدند از شما وبتحقيق كه دانستيم آنها را كه پس رفتند » ، منقول است كه : زن خوشروئى به نماز مىآمد بعضي از نيكان صحابه پيش مىرفتند كه در نماز نظر ايشان بر أو نيافتد وجمعى از اشقيا پس مىايستادند كه أو را ببينند ، حق تعالى از اسرار ايشان خبر داد « 5 » .
وفرموده است
يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ
« 6 » « مىگويند به زبانهاى خود آنچه نيست در دلهاى ايشان » . واز اين باب در قرآن مجيد بسيار است .
وقسم دوم : آن است كه در بسيارى از آيات كريمهء قرآني حق تعالى خبر داده است به أمور آينده كه غير خدا را بر آنها اطلاع ميسّر نيست بدون وحى والهام پيش از وقوع آنها وبعد از آن مطابق آنچه واقع شده است ، وآن نيز بسيار است وبر چند نوع است :
هامش
( 1 ) . تفسير قمى 1 / 301 .
( 2 ) . سورهء توبه : 94 .
( 3 ) . سورهء توبه : 107 .
( 4 ) . سورهء حجر : 24 .
( 5 ) . المعجم الكبير 12 / 133 ؛ تفسير كشاف 2 / 576 ؛ أسباب النزول 282 .
( 6 ) . سورهء فتح : 11 .