آن مدت را تا سال صد و چهل بتأخير انداخت .
ما اين مطلب را بشما گفتيم و شما اين راز را آشكار نموديد ، خداوند هم آن مدت را ( از صد و چهل سال ) هم بتأخير انداخت . و ديگر وقتى براى آن تعيين نكرد .
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
« 1 » يعنى : خداوند آنچه را بخواهد از ميان ميبرد و آنچه بخواهد باقى ميگذارد و ام كتاب در نزد اوست .
ابو حمزه گفت : اين مطلب را ( كه امام محمد باقر فرمود ) به حضرت صادق عليه السّلام نيز گفتم ، فرمود : همين طور است كه آن حضرت فرموده .
نعمانى در كتاب غيبت نيز آن را از ابو حمزهء ثمالى از امام محمد باقر عليه السّلام نقل كرده است .
نظر مؤلف در اين باره مؤلف : گفته شده كه سال هفتاد اشاره بقيام امام حسين عليه السّلام ، و سال صد و چهل اشاره برفتن امام رضا عليه السّلام بخراسان است ولى من ميگويم : اين با تواريخ مشهور وفق نميدهد . زيرا شهادت امام حسين در اول سال شصت و يكم هجرى و رفتن امام رضا عليه السّلام بخراسان در سنهء دويست هجرى روى داده . آنچه به نظر من ميرسد اينست كه ابتداء تاريخ را بعثت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و ابتداء نهضت امام حسين عليه السّلام را دو سال پيش از درگذشت معاويه فرض كنيم زيرا اهل كوفه در آن روزها با وى در بارهء خروج و آمدنش بكوفه مكاتبه ميكردند ( بنا بر اين با سال هفتاد ميسازد ) .
و دوم ( يعنى سال صد و چهل ) اشاره بقيام زيد بن على بن الحسين عليه السّلام باشد كه در سال صد و بيست و دو هجرى قيام كرد . پس اگر مدت فاصل بين بعثت و هجرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله را كه ( سيزده سال بوده ) به آن منضم كنيم ، با تاريخى كه در روايت بود نزديك مىشود .
يا اينكه مقصود از سال صد و چهل اشاره باشد بانقراض دولت بنى اميه يا ضعف آنها و استيلاء ابو مسلم خراسانى بر خراسان ، چه وى نامههائى خدمت امام جعفر
هامش
( 1 ) سورهء رعد آيهء 40 .