سؤال اگر گفته شود : چنانچه در مقام شناختن معجزه امكان اينكه انسان اشتباه كند هست و با اين فرض ممكن است كسى كه در معجزه درست مداقه ننمايد چيزى دستگيرش نشود و موجب آن گردد كه نبوّت پيغمبر اسلام و صدق دعوى او معلوم نشود و البتّه كسى كه چنين بود ، نه تنها ايمان ندارد بلكه مسلمان هم نخواهد بود .
جواب ميگوئيم : چنين ملازمهاى پيش نمىآيد . زيرا ممكن است انسان در قسمتى از معجزات شك كند ولى قسمتى را بىچون و چرا بپذيرد ، و چنين نيست كه اگر در برخى از آنها شك نموديم در همهء آنها شك داشته باشيم ، چه ممكن است معجزهاى كه دليل بر نبوّت پيغمبر خاتم است هيچ گونه ترديدى در آن راه نيابد و انسان يقين كند كه معجزه است و از آن راه بداند كه آن حضرت پيغمبر خداست .
و هم امكان دارد معجزهاى بدست امام ظاهر گردد كه انسان در معجزه بودن و نبودن آن دچار ترديد شود و در نتيجه در امامت وى شك نمايد ، هر چند يقين بنبوّت پيغمبر اسلام داشته باشد .
اين درست مثل اينست كه بگوئيم : كسى كه يقين به نبوّت حضرت موسى عليه السّلام را از راه معجزاتى كه دليل بر نبوّت اوست نمود ، هر گاه درست در معجزاتى كه براى عيسى بن مريم و پيغمبر ما ظاهر گشت امعان نظر ننمود ، واجب نيست بگويد از معجزات حضرت موسى هم چيزى نفهميده است چه امكان دارد كه بواسطه روشنى دلالت آنها بر مقصود ، حقيقت را دريافته باشد ، هر چند واقعيّت معجزات عيسى و محمّد ( ص ) را نداند و دلالت آنها را بر مقصود بر وى مشتبه شده باشد .
غيبت امام هم لطف است
سيّد مرتضى « 1 » در اين باره ميگويد : اينكه مخالفين از ما ميپرسند : چرا امام زمان براى
هامش
( 1 ) علم الهدى على بن احمد موسوى بغدادى متوفى بسال 436 معروف به « سيد مرتضى » برادر بزرگتر نابغهء نامى مرحوم « سيّد رضى » از پيشوايان فقها و متكلمين و نوابغ شيعه است . سيد مرتضى فرزند ، طاهر ذو المناقب ، بزرگترين شخصيت علوى عصر سلاطين آل بويه در بغداد و نوهء دخترى ناصر كبير است كه در مازندران قيام نمود و با سلاطين سامانى جنگها كرد و بسيارى از مردم آن سامان را شيعه نمود .
مادر سيّد مرتضى نيز از بانوان فاضله شيعه بوده و همانست كه شيخ مفيد كتاب « احكام - النساء » را بخاطر او تأليف كرد .
سيد مرتضى در زمان خود مشهورترين شخصيت علمى عصر بود و نزد خلفاى عباسى و سلاطين ديلمى و عامهء مردم محترم ميزيست .
وى بزرگترين شاگرد شيخ مفيد و استاد عاليقدر شيخ طوسى است . در علوم فقه و اصول و كلام و فنون ادب و لغات عرب سرآمد دانشمندان عصر بوده .
ابن خلّكان مينويسد : « وى پيشواى دانشمندان مخالف و موافق عراق بود . علماى عراق در مسائل علمى بدرگاه وى رو مىآوردند و بزرگان آنجا علوم خود را از او ميگرفتند و بدين گونه اخبارش در جهان منتشر گشت و آثارش شناخته شد » .
كتابهاى : الذريعه و خلاف در اصول ، امالى ، تنزيه الأنبياء ، مقنع در غيبت ، شافى در كلام از تصنيفات مشهور اوست . اين كتاب را شيخ خلاصه كرده « و تلخيص الشّافى » ناميده است .