جامع هم فرماندهى بر همهء سپاه را بر عهده داشت و همراه با فرماندهان زنگى خود و پيادگان بود ، آنان همگى متحد بودند و چون واسط را غارت كردند و مردمش را كشتند و به خواستهء خود رسيدند جملگى از واسط بيرون رفتند و به سوى جنبلاء حركت كردند و همانجا مقيم شدند و به تباهى و ويرانى پرداختند . در ماههاى نخست سال دويست و شصت و پنج زنگيان به نعمانيه و جرجرايا و جبل هجوم بردند ، تاراج كردند و ويران ساختند و كشتند و آتش زدند و مردم دهكدههاى عراق از آنان گريختند و به بغداد پناه بردند .
ابو جعفر طبرى مى گويد : على بن ابان مهلبى بر بيشتر ولايات اهواز چيره شد و همچنان تباهى و ويرانى بار آورد و آتش مى زد ، ميان او و ميان كارگزاران و فرماندهان نظامى سلطان ( خليفه ) ، مانند احمد بن ليثويه و محمد بن عبد الله كردى و تكين بخارى و مطرح بن جامع و اغرتمش تركى و ديگران ، همچنين ميان او و كارگزاران يعقوب ليث صفارى ، مانند خضر بن عنبر و ديگران جنگهاى بزرگى در گرفته است كه گاه به سود على بن ابان و گاه به زيانش بوده است و در بيشتر آن جنگها على بر طرف مقابل پيروز مى شد . بدين گونه اموال زنگيان و غنيمتهايى كه از شهرها و نواحى مختلف به دست آورده بودند بسيار شد و كار ايشان بزرگ و منزلت آنان در نظر مردم شكوهمند شد و خطر زنگيان براى معتمد عباسى و برادرش ابو احمد گران گرديد . زنگيان دنيا را تقسيم كرده بودند ، على بن محمد ناجم سالار زنگيان و پيشواى مذهبى آنان كنار رود ابو الخصيب مقيم بود و آنجا شهرى بزرگ ساخته و آن را مختاره نام نهاده بود و با خندقها آن را استوار ساخته و محصور كرده بود و در آنجا مردم را از روى ميل و اجبار جمع كرده بود كه بيرون از شمار بودند . مختاره شهرى شد كه به سامراء و بغداد پهلو مى زد ، بلكه بر آن دو بيشى داشت ، اميران و سرهنگانش در بصره و اطراف آن بودند و طبق شيوه خليفه خراج آن نواحى را مى گرفتند و بصره در تصرف ايشان بود . على بن ابان مهلبى بزرگترين امير و فرمانده نظامى زنگيان بود كه بر اهواز و شهرهاى تابع آن چيره شده بود و شهرهايى چون شوشتر و رامهرمز را نيز به تصرف خويش درآورده بود و مردم
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٢٣