پس از جنگ جمل برمىآيد ، با قاطعيت از موضع خود دفاع كرده و به ظالم بودن طرف مقابل خود تصريح فرموده است . « 1 »
همچنين نويسنده براى اثبات نادرستى سياستهاى على عليه السّلام مىگويد آن حضرت ، به گناه بودن حكميت متقاعد شد .
مدركهاى پرشمارى در منابع تاريخى ، گواهى مىدهند كه على عليه السّلام در برابر خواستهء نابحق خوارج ، يعنى گناه شمردن موضوع حكميت ، تسليم نشد . كدام عقل سليمى مىپذيرد كه امام عليه السّلام ، از يك سوى ، حكميت را گناه شمرده ، و از سوى ديگر ، با خوارج جنگيده باشد ؟ ! امام على عليه السّلام در برابر خواسته خوارج فرمود :
أبعد ايمانى باللّه و جهادى مع رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله اشهد على نفسى بالكفر ؟ لقد ظللت اذا و ما انا من المهتدين ؛ « 2 » « آيا پس از ايمان آوردنم به خدا و جهادم همراه با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، بر كفر خود شهادت دهم ؟ ! در اين صورت به گمراهى رفتهام و از هدايتشدگان نيستم » .
نويسنده در ادامه حضرت را به ناتوانى در درك مقتضيات زمان متهم مىسازد :
« سختگيرى افراطى ، بر عقايد وى تسلط داشت ، و شايد به همين علت بود كه دشمنانش او را تنگنظر توصيف مىكردند . او به دليل آنكه به شدت دنبالهرو [ سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ] بود ، نتوانست خود را با مقتضيات موقعيتى كه بسيار متفاوت با زمان محمد صلّى اللّه عليه و آله بود ، سازگار كند » . « 3 »
كسانى كه امام على عليه السّلام را ، به اين دلايل ، تنگنظر مىخوانند ، اساسا به هيچ سلسله اصولى عقيده ندارند ، و از همينروى ، به هركسى كه همانند انسانهاى
هامش
( 1 ) . على بن حسين مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 371 .
( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 58 ؛ احمد بن داوود دينورى ، الاخبار الطوال ، ص 208 .
( 3 ) .Vaglieri , L . Veccia , Ali B . ABITALIB ; The Encyclopedia of Islam ; P . 385 .