بحث از القاب امام مهدى ( عج ) نيز مىبايد در ابتدا و پس از معرفى حضرت مطرح مىشد ، نه در آخر .
5 . آخرين نقد اساسى اين مقاله محدود بودن منابع اين تحقيق از يك سوى ، و دست چندم بودن آنهاست . نويسنده مىتوانست با مراجعه به كتابهاى كهن شيعه ، مانند الامامة و التبصرة ابن بابويه ، غيبت نعمانى ، كمال الدين شيخ صدوق و غيبت شيخ طوسى ، ديدگاه شيعيان را دربارهء امام مهدى ( عج ) ، كه در احاديث جلوهگر شده است ، شناسايى كند .
ب ) نقدهاى جزئى
1 . سال وفات امام حسن عسكرى عليه السّلام در صفحهء اول ، 874 ميلادى ، و در صفحهء دوم 873 - 874 ميلادى دانسته شده است كه از ترديد در تعيين سال ميلادى نشان دارد .
2 . تعبير « چه كسى جانشين وى شناخته شود » تعبير درستى نيست ؛ زيرا گوياى آن است كه امام از سوى پيروان تعيين شد ، و اختلاف بر سر تعيين بود . تعبير صحيح از اين قرار است : « چه كسى امام بعدى است » .
3 . معيار دستهبندى فرقههاى ياد شده در منابع به پنج دسته ، مشخص نشده است و مىتوان آنها را به بيش از پنج دسته تقسيم كرد . براى مثال معتقدان به امامت على كه به عقيدهء آنان فرزند امام حسن عسكرى عليه السّلام بود در هيچ يك از دستههاى ياد شده جاى نمىگيرد . « 1 »
4 . استفاده از نام ابو القاسم محمد براى امام دوازدهم صحيح نيست ، و بايد ميان نام و كنيه فرق نهاد .
هامش
( 1 ) . « قالوا : انّ له حسن بن على عليه السّلام خلفا ذكرا يقال له على ، و كذّبوا القائلين بمحمد ، و زعموا انّه لا ولد للحسن غير على ، انّه قد عرفه خاصة ابيه و شاهدوه و هى فرقه قليلة بناحية سواد الكوفه » ( سعد بن عبد الله اشعرى قمى ، المقالات و الفرق ، تصحيح محمد جواد مشكور ، ص 114 ) .