الف ) مقاله با يك بحث اختلافى آغاز مىشود ؛ اختلاف بر سر جانشينى امام حسن عسكرى عليه السّلام . نويسنده مىتوانست مقاله را با معرفى امام مهدى ( عج ) ، نام پدر و مادر ، تاريخ تولد ، يا . . . آغاز كند و سپس به اين موضوع بپردازد كه شيعيان معتقد به امامت امام حسن عليه السّلام به گروههاى ديگرى نيز تقسيم شدند ، و بنابر نقل شيخ مفيد تا سال 373 همهء آنان منقرض گشتند و همهء شيعيان بر امامت امام مهدى ( عج ) اتفاق نظر داشتند ؛ « 1 »
ب ) طرح اختلاف دربارهء زمان ولادت ؛
ج ) طرح اختلاف دربارهء نام مادر حضرت ( عج ) ؛
د ) طرح اختلاف دربارهء تصريح به نام مبارك حضرت ؛
بايد توجه داشت كه وجود اختلاف در اين مسائل قابل انكار نيست ، اما نويسنده مىتوانست اقوال مشهور را ملاك قرار دهد و اقوال غيرمعروف را در پايان هر بحث مطرح سازد ، درحالىكه نويسنده اقوال شاذ و نادر را در عرض اقوال مشهور قرار داده و بلكه گاهى اقوال شاذ را بر رأى مشهور برترى داده است ؛ مانند بحث اختلاف در امامت امام مهدى ( عج ) ، كه نظر مشهور شيعيان را در پايان آورده است .
4 . فقدان نظم منطقى در برخى بخشهاى مدخل . برخى از اين موارد عبارتاند از :
الف ) ابتدا مسئلهء اختلاف شيعيان بر سر امامت امام مهدى ( عج ) طرح شده است ، و سپس ، علت اين اختلاف ، فشار عباسيان ، تولد مخفيانهء امام مهدى ( عج ) و تعمّد امام حسن عليه السّلام در مخفى نگاه داشتن فرزند خود ، مطرح شده است ، در صورتى كه اگر ابتدا علت بيان مىشد و سپس به مسئلهء اختلاف بر سر جانشينى امام عسكرى عليه السّلام اشاره مىگشت ، اين اختلاف طبيعى جلوه مىكرد .
هامش
( 1 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الفصول المختاره ، ص 321 .