مقتول ) ، « 1 » حتى دربارهء امامانى كه دليل صريحى بر شهادتشان در دست نيست ، مىتوان اين مدعا را اثبات كرد .
آخرين بخش از سخن مؤلف ، به اختلاف شيعه بر سر مسئلهء امامت ، پس از رحلت امام حسن عسكرى عليه السّلام باز مىگردد . چنانكه مؤلف نيز اشاره كرده است دربارهء تعداد گروههاى پديد آمده بر سر اين اختلاف ، اتفاق نظر وجود ندارد .
مسعودى به بيست فرقه « 2 » و شهرستانى - بر خلاف سخن مؤلف - به يازده فرقه اشاره كرده است ؛ « 3 » اما سعد بن عبد الله اشعرى ( م 301 ق ) كه از بزرگان شيعهء اماميه در دورهء مزبور است ، و بدين جهت سخن او بر ديگران ترجيح دارد ، از پانزده فرقه نام مىبرد كه اماميه يكى از آنهاست . اماميه بر آناند كه امام حسن عسكرى عليه السّلام فرزند پسرى به نام محمد دارد كه پس از رحلت پدر ، در غيبت به سر مىبرد ، و پس از مدتى به امر خدا ظهور كرده ، عدالت را در عالم خواهد گسترد . گروه ديگرى نيز معتقد بودند امام حسن عسكرى عليه السّلام از دنيا نرفته و امام غايب و قائم هموست . چنانكه برخى ديگر ، با اعتقاد به رحلت امام حسن عسكرى عليه السّلام معتقد بودند ايشان زنده شده ، قائم و غايب است . در اين ميان ، كسانى نيز به امامت دو تن از برادران امام عسكرى عليه السّلام معتقد شدند . برخى نيز معتقد شدند پس از امام هادى عليه السّلام امامت از آن سيد محمد - فرزند ارشد حضرت - بوده ، او غايب و قائم است ؛ زيرا در امر امامت به بداء عقيده نداشتند . همچنين گروهى ديگر به دليل اعتقاد به فرزنددار نبودن امام حسن عسكرى عليه السّلام ، امامت را پس از امام هادى عليه السّلام از آن فرزندش ، جعفر ، مىدانستند . برخى نيز پس از جعفر به امامت على بن جعفر معتقد شدند . « 4 »
هامش
( 1 ) . على بن محمد خرّاز قمى ، كفاية الاثر ، ص 226 - 227 ؛ على بن يونس عاملى ، الصراط المستقيم ، ج 2 ، ص 128 .
( 2 ) . على بن حسين مسعودى ، مروج الذهب ، ج 4 ، ص 112 .
( 3 ) . محمد بن عبد الكريم شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 170 - 172 .
( 4 ) . سعد بن عبد الله اشعرى قمى ، المقالات و الفرق ، ص 102 - 108 .