تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 318

مساهمون:

ص٣١٨
آمده بودند ، به اسلام گرويدند . معجزات گوناگونى به [ امام ] كاظم نسبت مىدهند . [ امام ] رضا خبر مىدهد كه او در گهواره سخن مىگفت . در واقع ، از همان گهواره بود كه او به يكى از شيعيان كوفه به نام يعقوب بن سرّاج فرمود كه نام نوزاد دخترش را تغيير دهد چرا كه آن نام ( حميراء ، لقب عايشه ) منفور خداوند است ( البته شايان ذكر است كه طبق برخى منابع شيعى ، از جمله ارشاد مفيد ، يكى از دختران [ امام ] كاظم عايشه نام داشت ) . او مىتوانست به تمام زبانها سخن بگويد ، و با پرندگان و حيوانات ( از جمله يك شير ) سخن مىگفت . هنگامى كه درخت بريده شده‌اى را لمس كرد ، آن درخت سبز شد و ميوه داد . وفات [ امام ] كاظم به ايجاد شاخه خاصى از شيعه انجاميد . گروهى از شيعيان وفات او را انكار كرده ، مدعى شدند كه او غايب گشته و با عنوان مهدى باز خواهد گشت . مخالفان ، اين گروه را واقفه ناميدند ، يعنى « كسانى كه توقف كردند » ؛ زيرا آنان سلسلهء امامت را با [ امام ] كاظم خاتمه داده ، انتقال امامت به پسرش را زير سؤال بردند . آنان همچنين به صورتى توهين‌آميز ، به ممطوره ( مخفف كلاب ممطوره ، يعنى « سگهاى خيس شده در باران » ) معروف‌اند ، كه يا اشاره به حالت پست آنان است ، يا به بوى بد آنان كه مانند بوى سگهاى خيس شده ، ظاهرا متعفن‌تر از بوى يك جسد است ) . بسيارى از واقفيان كه اكثرا كوفى بودند در متون خاصى ، از نظريه غيبت امام هفتم دفاع كردند كه از اين آثار تنها عناوين آنها ( و گزيده‌هايى از آنها ) باقى مانده است . جوان‌ترين اين نويسندگان ، به نام حسن بن محمد بن سماعى صيرفى كوفى ، در سال 263 ق / 876 - 877 م ، درگذشت . واقفيه كه قديمىترين نمونهء شيعه « هفت امامى » هستند ، ظاهرا در اواخر قرن سوم ق / نهم م ، با اثنا عشرى كه الگوى واقفيه را در غيبت آخرين امام اقتباس نمودند درهم آميختند ( ر . ك :
( Halm , Schia , 38 - 9
. برعكس ، به نظر نمىرسد كه آموزهء اثناعشرى دربارهء غيبت « صغرا » و « كبرا » خاستگاه واقفى داشته باشد .