دستكم مراجعه به منبعى همچون اعيان الشيعه ، نوشتهء سيد محسن امين عاملى در چنين اثرى لازم به نظر مىرسد .
اندك بودن منابع با توجه به جايگاه امام و كثرت منابع دربارهء آن حضرت نيز از ديگر اشكالات مقاله است .
تكيه بر نوشتههاى مستشرقان همانند كتاب دونالدسون ، كه قوت چندانى ندارند ، از ديگر ضعفهاى اين مدخل است .
بررسى محتوايى مدخل
در اين بخش به برخى از عناصر موجود در اين مدخل كه قابل نقد يا توضيحاند اشاره مىكنيم :
1 . « او در مقام مرجع و عالم ، در حديث ، و احتمالا در فقه . . . » . « 1 »
شيعه و سنى مرجعيت علمى امام صادق عليه السّلام را در فقه براى شيعيان غير زيدى و حتى براى شيعيان زيدى ، در مواردى پذيرفتهاند . « 2 » بنابراين استفاده از واژهء « احتمالا » ، كه نشانهء ترديد است ، صحيح نيست .
2 . « و وارث او يعنى عبد الله را شيعيان بعدى به گرايشهاى سنى متهم كردهاند » . « 3 »
عبد الله افطح ، فرزند بزرگ امام صادق عليه السّلام - كه ادعا كردهاند جانشين امام عليه السّلام است ، و ياران او را « فطحيه » مىنامند - در مقام امام هفتم شيعيان از سوى يارانش پذيرفته شد ، و در كتب رجالى شيعه سخنى كه نشانهء گرايشهاى سنى او يا انتساب وى به آن گرايشها از سوى شيعيان باشد ، ديده نشده است . « 4 »
3 . « مىتوان ايجاد نظامهاى اثنا عشرى يا اسماعيلى ( يا زيدى ) را كه بعدها شكل
هامش
( 1 ) . ترجمهء مدخل ، ص 287 از همين كتاب .
( 2 ) . محض نمونه مراجعه شود به : اسد حيدر ، الامام الصادق عليه السّلام و المذاهب الاربعه .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . براى اطلاع بيشتر مراجعه شود به كتب رجالى كهن شيعه ، مانند رجال النجاشى ، رجال الطوسى و اختيار معرفة الرجال و نيز موسوعههاى معاصر همانند معجم رجال الحديث خوئى و قاموس الرجال شوشترى ، ذيل نام عبد الله افطح .