كردهاند ) ، و نهايتا خصوصياتى كه از اعمال و كردار او مىتوان استنباط كرد ؛ مانند كوچك شمردن مرگ ، بيزارى از زندگى ذلتبار ، غرور و عزّت نفس ( مثلا ر . ك :
محسن امين ، ص 125 - 139 ، 152 ، 156 و صفحه بعد ) . اما مبناى تجليل و ستايش شيعيان از حسين [ عليه السّلام ] ، انگيزهها و آرمانهاى اصيلى است كه وى خود را در راه آنها قربانى ساخت ، و البته وضعيت احساسبرانگيز دلاورى آموزندهء او ، از اين اعتقاد كه « امامان » ، تمامى آنچه را بوده و هست و خواهد بود مىدانند و نيز علمشان با گذشت زمان افزون نمىگردد ، اينگونه استنباط مىشود كه حسين [ عليه السّلام ] از پيش مىدانست كه چه سرنوشتى در انتظار او و يارانش است ؛ بنابراين او با آگاهى از قربانى شدن قريب الوقوعش و در عين حال بدون هيچگونه تأمل يا تلاشى براى فرار از مشيت الاهى ، از مكه عازم كوفه شد . روايتى كه طبق آن ، خداوند حسين [ عليه السّلام ] را بين « قربانى شدن » و « پيروزى » ( به كمك يك فرشته ) مخيّر كرد ، بر ارزش اقدام او مىافزايد ؛ زيرا در اين صورت ، اقدام او عملى داوطلبانه بوده ، و بنابراين ، اهميتى فراوان دارد . اين پرسش مطرح مىگردد كه هدف او از قربانى كردن خود به اين صورت ، چه بود . متون شيعه در اين زمينه ، بسيار شفاف و واضح سخن گفتهاند : حسين [ عليه السّلام ] جان و مال خويش را پيشكش خداوند كرد تا « دين جدّش محمد [ صلّى اللّه عليه و آله ] را زنده كند » ، « آن را نجات دهد » ، و « آن را از تباهى و فسادى كه به سبب رفتار يزيد ، گرفتار آن شده بود رهايى بخشد » .
افزون بر اين ، او مىخواست نشان دهد كه منش و كردار منافقان و دورويان شرمآور است ، و مىخواست به مردم بياموزد كه قيام عليه حكومتهاى ظالم و بىدين ( فاسقين ) ضرورى است . كوتاه سخن اينكه او خود را به منزله الگويى ( اسوه ) به جامعهء مسلمين معرفى كرد ( مثلا ر . ك : محسن امين ص 136 ، 152 و صفحه بعد ) . اين ايده كه هدف حسين [ عليه السّلام ] نجات انسانها از گناهانشان با نثار خون خود ، و رهايى آنان بود ، و نيز عمل او ايثارى رهايىبخش براى رستگارى
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 178
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص١٧٨