داد تا براى ابو جعفر ( ع ) تشكى بگستردند و براى او دو بالش روى آن بگذارند . ابو جعفر ( ع ) ميان دو بالش قرار گرفت و يحيى بن اكثم هم رو به روى آن حضرت نشست و حاضران نيز بر حسب مراتب و مقامهاى خويش در آن مجلس جاى گرفتند . مأمون خود بر تشكى چسبيده به تشك امام جواد ( ع ) ، نشست . جماعت گفتند : اى امير مؤمنان ! اگر اجازه دهى اين قاضى از ابو جعفر سؤال كند . مأمون اجازه داد . يحيى بن اكثم رو به امام جواد ( ع ) كرد و گفت :
فدايت شوم اگر اجازه دهيد پرسشى كنم . ابو جعفر ( ع ) فرمود : هر چه مىخواهى بپرس .
گفت : اى ابو جعفر ! خدايت نيكو گرداند . دربارهء محرمى كه شكارى كشته چه مىفرمايى ؟
امام ( ع ) به او فرمود : آن محرم صيد را در حل كشته يا در حرم ؟ آيا عالم بوده يا جاهل ؟ به عمد كشته يا به خطا ؟ آيا آن محرم آزاد بوده يا بنده ؟ صغير بوده يا كبير ؟ آن صيد آيا نخست صيد او بوده يا چندين بار دست به اين كار زده ؟ آن صيد از پرندگان بوده يا از غير پرندگان ؟ از پرندگان كوچك بوده يا بزرگ ؟ آيا بر صيد كردن در چنان حالى مصر بوده يا نادم و پشيمان ؟
آيا آن را شبانه و از آشيانهاش صيد كرده يا در روز و آشكارا ؟ آيا او محرم براى حج بوده يا عمره ؟ پس يحيى بن اكثم در شگفت شد و چنان از پاسخ درماند كه همهء حاضران در مجلس درماندگى او را احساس كردند . در چهرهاش آثار عجز و درماندگى آشكار بود به لكنت افتاد . مردم نيز از جواب امام جواد ( ع ) به حيرت افتادند . پس مأمون گفت : خداى را بر اين نعمت و كاميابىام در اين نظر سپاسگزارم . سپس به اهل بيت و خويشانش نظر انداخت و گفت : اكنون به آنچه انكار مىكرديد ، پى برديد ؟ ! چون حاضران رفتند و گروهى از خواص باقى ماندند ، مأمون به امام جواد ( ع ) روى كرد و گفت : فدايت گردم اگر صلاح بدانى دربارهء وجوهى كه در اين مسأله فرمودى ، سخن گويى تا بهره ببريم . امام جواد ( ع ) پذيرفت و فرمود : اگر محرم در حل شكارى كشت و آن شكار از پرندگان بزرگ بود يك گوسفند بايد به كفاره دهد و اگر در حرام چنين كرد ، كفارهء او دو برابر شود . و اگر جوجهاى را در حرم كشت ، برهء از شير گرفتهاى بر اوست و بهايى بر او نيست كه او در حرم نبوده است . و اگر آن را در حرم كشت ، بره و بهاى جوجه هر دو به گردن اوست .
اگر آن صيد از وحوش باشد در گورخر وحشى ، گاوى بايد دهد و اگر شتر مرغ باشد بايد شترى دهد . پس اگر نتواند ، بايد شصت مسكين را غذا دهد و اگر آن را هم نتوانست بايد هيجده روز ، روزه بدارد و اگر گاوى كشته باشد بايد گاوى بدهد و اگر نتواند سى مسكين را اطعام كند و اگر آن را هم نتوانست بايد نه روز ، روزه بگيرد . اگر در آن حال آهويى كشت بر او گوسفندى است و اگر نتوانست بايد ده مسكين را خوراك دهد و اگر نتواند سه روز ، روزه بگيرد . اگر در حرم شكارش كرده باشد كفارهء او دو برابر است و بايد آن را به كعبه رساند و قربانى كند . و اگر محرم چيزى شكار كرد كه بايد به عنوان كفاره قربانى كند و احرام او در
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 223
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٢٢٣