ابو الفرج و شيخ مفيد گفتهاند : مأمورى كه آن حضرت و محمد بن جعفر را از مدينه آورد جلودى بود كه عيسى بن يزيد نام داشت . اما اين سخن به دور از واقعيت است زيرا جلودى از اميران رشيد و دشمن رضا ( ع ) بود . بنابراين مأمون او را براى آوردن رضا ( ع ) گسيل نكرده بود . ابو الفرج اصفهانى در مقاتل الطالبيين ، پس از آن گفته است : مأمون ، امام رضا ( ع ) را به حيله مسموم ساخت و آن حضرت در اثر سم جان داد گويد : « در اين باره گفته شده است » قسمتى از اين خبر را على بن حسين بن على بن حمزه از عمويش محمد بن على بن حمزه علوى و قسمتى ديگر را احمد بن محمد بن سعيد از يحيى بن حسن علوى برايم باز گفتهاند .
و من اخبار ايشان را جمع كردهام .
نگارنده : شيخ مفيد در ارشاد پارهاى از اين خبر را به همان نحوى كه ابو الفرج آورده ، نقل كرده است اما بدون ذكر سند . و بر آن خبر نيز مطالبى افزوده است . ظاهرا آنچه اين دو در آن اتفاق نظر دارند ، مفيد از مقاتل نقل كرده است چون نسخهاى از اين كتاب به خط ابو الفرج در نزد مفيد موجود بوده و وى در جاى ديگرى از كتاب ارشاد بدين تصريح كرده است . بنابراين ما قسمتى را كه اين دو در آن متفق هستند نقل مىكنيم و در جايى كه بيانات آنان با يكديگر متفاوت است ، خاصة از وى نقل مىكنيم . اين دو نوشتهاند : مأمون به نزد گروهى از خاندان ابو طالب فرستاد و ايشان را كه على بن موسى الرضا عليهما السلام نيز در بين آنان بود از مدينه به سوى خود حركت داد . و دستور داد آنها آنان را از راه بصره بياورند .
كسى كه مأمور آوردن ايشان بود به جلودى شهرت داشت . ابو الفرج گويد : او از مردم خراسان بود .
كلينى روايت كرده است كه مأمون به امام رضا ( ع ) نوشت راه جبل ( كرمانشاه ) و قم را در پيش نگير بلكه از راه بصره و اهواز و فارس بيا و در روايت صدوق است كه مأمون به امام رضا ( ع ) نوشت : از راه كوفه و قم حركت مكن پس امام از راه بصره و اهواز و فارس آمد .
مأمون آن حضرت را از آمدن از راه كوفه و قم بدين خاطر منع كرده بود كه مىدانست شمار شيعيان در آنجاها بسيار است و بيم داشت كه مردم اين دو شهر به سوى آن حضرت آيند و به گردش جمع شوند . و از آن حضرت خواست كه از راه بصره و اهواز و فارس ، يعنى شيراز ، و حدود آن شهر عازم خراسان شود . زيرا كسى كه از عراق به خراسان مىرود دو راه در پيش رو دارد يكى راه بصره ، اهواز و فارس و ديگرى راه بلاد جبل يعنى كرمانشاه ، همدان و قم .
حاكم در تاريخ نيشابور مىنويسد : مأمون ، امام رضا را از مدينه به بصره سپس به اهواز سپس به فارس و از آنجا به نيشابور و بالاخره به مرو آورد و چنان شد كه شد .
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 158
مساهمون: على حجت كرمانى
ص١٥٨