اختيار الرجال ، نوشتهء شيخ طوسى آمده است : اصحاب ما بر تصديق شش نفر از فقهاى دستپروردهء امام كاظم و امام رضا ( ع ) اجماع كردهاند . اين شش تن عبارتند از : يونس بن عبد الرحمن ، صفوان بن يحيى بياع السابري ، محمد بن ابى عمير ، عبد الله بن مغيره ، حسن بن محبوب سراد و احمد بن محمد بن ابى نصر . وى گويد : از جمله ثقات آن حضرت كه از وى روايت كردهاند بايد از حسن بن على بن فضال كوفى آزادشدهء تيم ، رباب و عثمان بن عيسى و داود بن كثير رقى آزادشدهء بنى اسد و على بن جعفر صادق ( ع ) ، نام برد .
همچنين على بن يقطين آزادشدهء بنى اسد و ابو صلت عبد السلام بن صالح هروى و اسماعيل بن مهران و على بن مهزيار ، كه اهل يكى از روستاهاى فارس بود و سپس در اهواز سكنى گرفت ، و ريان بن صلت خراسانى و احمد بن محمد حلبى و موسى بن بكير واسطى و ابراهيم بن ابو البلاد كوفى از خواص اصحاب آن حضرت بودهاند ، از وى نقل روايت كردهاند .
در قسمت ديگرى از مناقب آمده است : دانشمندان ، آن قدر از علوم آن حضرت فرا گرفتند كه قابل شمارش نيست و خطيب در تاريخ بغداد و سمعانى در الرسالة القوامية و ابو صالح احمد مؤذن در اربعين و ابو عبد الله ابن بطه در ابانه و ثعلبى در الكشف و البيان ، از آن حضرت نقل قول كردهاند . ابن شهر آشوب در مناقب مىنويسد : احمد بن حنبل هرگاه روايتى از موسى بن جعفر نقل مىكرد مىگفت : موسى بن جعفر از ابو جعفر بن محمد از محمد بن على از على بن حسين از حسين بن على از على بن ابى طالب از رسول خدا چنين برايم حديث كرد . آنگاه احمد مىگفت : اين سلسله سندى است كه آن را اگر بر ديوانه بخوانيد بهبود يابد .
تأليفات امام كاظم ( ع )
از آن حضرت در علوم گوناگون روايات بسيارى نقل شده كه در ميان كتابها و دفترها گرد آمده است از جمله تأليفات او وصيتى است كه براى هشام بن حكم ايراد كرده و در آن صفات عقل را بر شمرده است . اين وصيت ، بسيار بلند است كه حسن بن على بن شعبه در تحف العقول آن را ذكر كرده و آغاز آن چنين است : به راستى خداوند ، تبارك و تعالى ، خردمندان و فهيمان را در قرآن بشارت داده و فرموده است : پس بشارت ده بندگانم را . آنان كه سخن را گوش فرا مىدهند و از بهترين آنها پيروى مىكنند . آنانند كه خداوند هدايتشان كرده و آنانند خردمندان « 5 » .
هامش
( 5 ) زمر / 18 - 17 : فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِين يَسْتَمِعُون الْقَوْل فَيَتَّبِعُون أَحْسَنَه أُولئِك الَّذِين هَداهُم اللَّه وَ أُولئِك هُم أُولُوا الْأَلْباب .