يكى از آن دو نيكويى تميز واقع مىشود كه قوت ذهن ناميده مىشود و با ديگرى فساد تميز رخ مىدهد كه ضعف ذهن و كودن مجون ( بلادت ) ناميده مىشود و آنچه افعال و عوارض نفس به آن پديد مىآيد - خوب يا بد - خلق ناميده مىشود ، و خلق عبارت است از آنچه به [ وسيلهء ] آن كارهاى زيبا و زشت از انسان سرمىزند .
از آن جهت كه افعال و تميز - كه به واسطهء آنها سعادت حاصل مىشود - مشروط به شرايطى است كه ذكر شد و يكى از آن شرايط وجود اينها [ افعال و تميز ] در همهء امور و در همه زمانها است ، لازم مىآيد چيزى كه به واسطهء آن افعال و تميزى داراى شرايط فوق پديد مىآيد ، حالتى باشد كه شأن آن چنين باشد كه فقط در برابر يكى از دو امر ( خوب يا بد ) به وجود آيد تا براى انسان تداوم كار خوب و نيكويى تشخيص در تمام امور ممكن باشد و از ان جهت كه نيرويى كه انسان بر آن سرشته شده است به شكلى است كه فقط يكى از دو امر از او سر نمىزند [ و مستعد در دو دسته افعال و تميزهاى خوب و بد است ] و از طرفى حالت اكتسابى كه پس از آن براى انسان پديد مىآيد به شكلى است كه فقط يكى از دو امر ( خوب يا بد ) از آن سرمىزند ، لازم است افعال و عوارض نفسانى كه ممكن است از ما سربزند به نحوى باشد كه انسان را لا محاله به سعادت برساند . [ و اين چه وقتى است كه ؟ ] خلق جميل براى ما حاصل مىشود و ما داراى نيكويى تشخيص مىشويم به نحوى كه لا محاله به وسيلهء آنها به سعادت برسيم ؟
چه وقت قوت ذهن براى ما به صورت ملكهاى درمىآيد كه زوال آن ناممكن يا - لااقل - دشوار باشد ؟
تحصيل السعادة والتنبيه على سبيل السعادة ( سعادت از نگاه فارابى ) ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: أبو نصر الفارابي
ص٩٠