2 - دليل بازنشستن « امام ( ع ) » از گرفتن حقّ خود
2 - « سلف صالح » امكان نيافتند كه آنان را بر « تعبّد به نصّ » وادارند از ترس اينكه اگر در « تعبّد به نص » اصرار ورزند و مقاومت به خرج دهند از « اسلام » برگردند . و نيز از سرانجام بد « اختلاف » وحشت داشتند ، خصوصا كه با مرگ پيامبر ( ص ) ، « نفاق » ، خود را آشكار ساخته بود و شوكت و قدرت « منافقان » بالا گرفته بود ؛ كافران در طغيان ، اركان دين متزلزل ، و قلوب مسلمانان از جا كنده شده بود ؛ « مسلمين » پس از رسول خدا ( ص ) همچون گوسفندان باران زده در شب تيرهء زمستانى شده بودند كه بين گرگهايى متجاوز و درندگانى زيانبار قرار گرفته باشند ؛ طائفههاى از اعراب ، « مرتد » شده بودند و گروهى ديگر تصميم بر « ارتداد » داشتند - چنان كه قبلا توضيح داديم .
« على ( ع ) » در چنين موقعيّتى ، از اظهار اراده و تصميم براى قيام به امور مردم ، وحشت داشت ؛ ترس از بالا گرفتن « فتنه » و « فساد » و « به هم ريختن فورى نظام و سامان مسلمين » ، زيرا روحيهء مردم آنچنان بود كه توصيف كرديم ؛ « منافقان » به گونهاى بودند كه يادآور شديم ؛ آنها سرانگشت را از سر « غيظ » و « خشم » به دندان مىگزيدند ؛ « اهل ردّه » و « مرتدّان » به آن نحو كه توضيح داديم ؛ و « ملّتهاى كفر » بدان ترتيب كه در پيش آورديم ؛ « أنصار » با « مهاجران » از در « مخالفت » بيرون آمده بودند و از آنها جدا شده بودند ، « انصار » مىگفتند : « يك زمامدار از ما