نيست « جوهر » و اگر محتاج هست « 1 » « عرض » .
جوهر - نظر به ذاتش كرده - يا محلّ جوهر ديگر هست يا نيست . اگر محلّ جوهر ديگر « 2 » هست « هيولى » و اگر نيست - نظر به ذاتش كرده - يا حالّ است / 1
A
1 / در « 3 » جوهر ديگر يا حالّ نيست . « 4 » اگر حالّ است « صورت » و اگر حالّ نيست « 5 » - نظر به ذاتش كرده - « 6 » يا فعلش بالذات در محلّ است يا فعلش بالذات در محلّ نيست . اگر فعلش بالذات در محلّ است « 7 » « نفس » و اگر نيست « عقل » .
پس اقسام اوّلى جوهر چهار است :
[ 1 . ] عقل [ 2 . ] و نفس [ 3 . ] و هيولى [ 4 . ] و صورت .
و مركّب از هيولى و صورت را جسم مىگوييم « 8 » .
و « 9 » اثبات وجود هر يك « 10 » خواهد شد ، « 11 » بعون اللّه تعالى . « 12 »
و اقسام عرض نه است :
1 . كمّ « 13 » 2 . كيف 3 . اين 4 . وضع 5 . متى
هامش
( 1 ) . ( س ) : است .
( 2 ) . ( س ) : - محلّ جوهر ديگر .
( 3 ) . ( س ) : و .
( 4 ) . ( س ) و ( م ) : + در جوهر ديگر .
( 5 ) . ( س ) و ( م ) : + و محلّ هم نيست .
( 6 ) . ( ل ) : - نظر به ذاتش كرده .
( 7 ) . ( س ) : اگر هست .
( 8 ) . ( س ) : گويند .
( 9 ) . ( ل ) : - و .
( 10 ) . ( ل ) : + از اينها .
( 11 ) . ( س ) : خواهد آمد .
( 12 ) . ( س ) : - بعون اللّه تعالى .
( 13 ) . ( س ) : اوّل كمّ .