را به خلق واگذار نكرده چرا كه اين وهن و ضعف اوست و نه هم خلق را مجبور بر معصيت خود ساخته است » . « 1 »
احتجاج امام عليه السلام با طاووس يمانى
1 - ابومنصور طبرسى از ابوبصير نقل كرده است ، مىگويد : مولايم امام باقر عليه السلام داخل حرم نشسته بود در حالى كه گروهى از اصحاب پيرامون او بودند ، ناگهانى طاووس يمانى در بين جمعى از اصحابش آمدند ، رو به امام عليه السلام كرد و گفت : اجازهء سؤال مىدهيد ؟
امام عليه السلام فرمود : « اجازه دارى سؤال كن ! » عرض كرد : بفرماييد : چه وقت يك سوم مردم هلاك شدند ؟ فرمود : « اى شيخ ! اشتباه كردى ، مىخواستى بگويى : چه وقت يك چهارم مردم هلاك شدند ، آن روزى بود كه قابيل هابيل را كشت ؛ آنها چهار نفر : آدم و حوا و قابيل و هابيل بودند پس يك چهارم آنها هلاك شدند » .
طاووس گفت : درست فرموديد ، من اشتباه كردم ، بنابراين كدام يك پدر اين مردم شد ؛ قاتل يا مقتول ؟ امام عليه السلام فرمود : « هيچكدام بلكه پدر مردم شيث بن آدم بود » .
عرض كرد : چرا آدم را آدم گفتند ؟ فرمودند : « چون خاك او را از پايينترين قسمت زمين برداشتند » .
عرض كرد : چرا حوّا را حوّا ناميدند ؟ فرمود : « چون او را از ضلع
هامش
( 1 ) - احتجاج : 2 / 62 . خلاصه اين بخش از سخنان امام عليه السلام ردّ تفويض ( يعنى عقيده حسن بصرى و همفكرانش ) و هم رد جبر است كه در جمله معروف امام عليه السلام آمده است : « لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين » يعنى تمام امور منوط به ارادهء خدا با اختيار گزينش نيك و بد بندگان است - م .