باقر عليه السلام راجع به قول خداى تعالى :
« الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ »
« 1 » پرسيدم ، فرمود : « اى ابوعبيده ! اين آيه تأويلى دارد كه جز خدا و راسخان در علم از امامان عليهم السلام كسى نمىداند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم وقتى كه به مدينه مهاجرت كرد - در حالى كه اسلام آشكار شده بود - نامهاى به پادشاه روم نوشت و پيكى به نزد وى فرستاد و او را به اسلام دعوت كرد و به پادشاه فارس هم نامهاى نوشت و پيكى نزد وى فرستاد ، از او نيز دعوت به اسلام كرد .
امّا پادشاه روم نامهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را مهم شمرد و به فرستادهء او را گرامى داشت ولى پادشاه فارس نامهء پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را پاره كرد و فرستادهء آن حضرت را بىاحترامى نمود ! آن روز پادشاه فارس با پادشاه روم در جنگ بود ، مسلمانان مايل بودند كه پادشاه روم بر پادشاه فارس پيروز شود و آنها از طرف پادشاه روم اميدوارتر تا پادشاه فارس بودند ، چون پادشاه فارس بر پادشاه روم غالب شد ، مسلمانان گريه كردند و غمناك شدند پس خداوند آيهء :
« الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ »
را نازل كرد يعنى روم را فارس در نزديكترين سرزمينها يعنى شامات و اطراف آن شكست داد . سپس فرمود : و فارس پس از شكست دادن روم
« سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ »
« 2 » و قول خداى تعالى :
« لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ »
( پيش از اينكه فرمان دهد )
« وَ مِنْ بَعْدِ »
پس از حكم بدانچه اراده فرمايد » . « 3 »
هامش
( 1 ) - روم / 1 - 3 : روميان مغلوب شدند و اين شكست در سرزمينى نزديك واقع شد .
( 2 ) - همان / 3 و 4 : و آنها ( روميان ) پس از مغلوب شدن به زودى غلبه خواهند كرد ؛ در چند سال .
( 3 ) - همان / 4 : همهء اين كارها از آنِ خداست چه قبل و چه بعد .