به مكانى توصيف نمىشود ؟
فرمود : « خداوند بسى برتر از آن است ! »
گفتم : پس معناى اين سخن موسى عليه السلام كه به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم گفت :
نزد پروردگارت برگرد ! چيست ؟
فرمود : « معناى سخن او همان سخن ابراهيم عليه السلام است كه گفت :
« إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ »
« 1 » و معناى اين سخن موسى عليه السلام است :
« وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى »
« 2 » و معناى قول خداى تعالى :
« فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ »
« 3 » يعنى به زيارت خانهء خدا ( حج ) برويد !
پسرم ! كعبه خانهء خداست ، هر كه حج بيتاللَّه نمايد در حقيقت راهى به سوى خدا گرديده است و مسجدها خانهء خداست پس هر كه به سوى آنها بشتابد در حقيقت به جانب خدا شتافته است و آهنگ او را كرده است و نمازگذار تا وقتى كه در حال نماز است ، در برابر خداى جلّ جلاله ايستاده است و كسانى كه در عرفات وقوف كردهاند در برابر خداى عزّوجلّ وقوف نمودهاند . همانا خداى تعالى در آسمانها بقعههايى دارد ؛ بنابراين هر كس را به يكى از آن بقعهها عروج دهند در حقيقت به سوى خدا عروج كرده است ، مگر نشنيدهاى كه خداى عزّوجلّ مىفرمايد :
« تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ »
« 4 » و در داستان عيسى عليه السلام مىگويد :
« بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ »
« 5 » و
هامش
( 1 ) - صافات / 99 : من به سوى پروردگارم مىروم ، او مرا هدايت خواهد كرد .
( 2 ) - طه / 84 : من به ميعادگاه و محضر وحى تو شتاب كردم تا از من خشنود شوى .
( 3 ) - ذاريات / 50 : پس به سوى خدا بگريزيد !
( 4 ) - معارج / 4 : فرشتگان و روح ( فرشتهء مقرّب ) به سوى او عروج مىكنند .
( 5 ) - نساء / 158 : بلكه خداوند او ( عيسى ) را به سوى خود برد .