را براى همسرت بازگو مكن و محل نشستن خود را جنب درب خانهات قرار مده فرزندم اينك هفت هزار حكمت را آموختهاى كافى است از آن ميان چهار حكمت را در خاطر بسپارى تا همراه من به بهشت وارد شوى . الف - كشتىات را محكم نما چرا كه دريايى عميق و طوفانى در راه است . ب - بارى اندك را با خود بردار چرا كه عقبات سختى را در پيش دارى . ج - توشه كافى همراه خود داشته باش چرا كه مسيرى طولانى در پيش روى توست . د : در عمل خويش اخلاص كامل داشته باش چرا كه منتقدى بصير مشرف بر كارهاى تست . « احكم سفينتك فان بحرك عميق ، و خفف حملك فان العقبة كؤود ، و اكثر الزاد فان السفر بعيد ، و أخلص العمل فان الناقد بصير » [ 1 ] در بيان التنزيل ابن شهر آشوب آمده است اولين حكمت لقمان در مورد تاجرى است كه به هنگام مستى با نديم خويش شرط بست تا تمام آب دريا را بنوشد و اگر چنين كارى را نكرد زن و فرزند و ثروتش متعلق به او باشد . تاجر هنگامى كه از مستى بيرون آمد نسبت به گفته خويش ابراز ندامت كرد اما نديم او خواهان عملى شدن وعده اربابش بود از طرفى لقمان كه به موضوع آگاهى يافته بود قبول كرد تا در صورت توبه تاجر او را حكمتى بياموزد مىگويند لقمان به تاجر گفت : از نديمت بپرس آيا او قرار بود آب را به همان اندازه كه در زمان مستى تعهد كرده بود بنوشد يا به ميزانى كه هم اكنون موجود است مسلما حالت اول صحيح است پس من منتظر مىمانم تا آب درياى آنموقع را حاضر سازى و من آن را تماما بنوشم . [ 2 ]
هامش
[ 1 ] اختصاص - 336 تا 341 .
[ 2 ] بحار - ج 13 - ص 433 به نقل از بيان التنزيل .