نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 57

قس - بسم الله الرحمن الرحيم اما بعد حمد الله الذى جعل الحمد ثمنا لنعمائه و معاذ من بلائه و وسيلا الى جنانه و سببا [ 24 آ ] لزيادة احسانه ج - حمد ثنا ، ثمن عوض ، نعما جمع نعمت ، معاذ پناه ، و سيل جمع وسيله و وسيله و سبب آن چيزيست كه كسى را به چيزى ديگر رساند يا نزديك به آن گرداند ، جنان بكسر جيم بهشت ، احسان نيكويى . يعنى اما بعد از ثنا و ستايش مر آن خداى را كه گردانيد حمد را عوض نعمتهاى خود و پناه از بلاى خود و وسيلهء جنان خود و سبب زيادتى احسان خود . حاصل اين معنى فقرات مجملا اينست كه گفته شد و تفصيل آن در مبحث چند مبين مىشود : مبحث اول در بيان اما بعد و اين كلمه را در اصطلاح علمى فصل خطاب گويند يعنى كلمه‌ايست كه جدا مىكند سخن را از سخن ديگر . شارح نهج البلاغه عالم ربانى شيخ ميثم بحرانى قدس سره در شرح خود فرمود كه اما حرفيست كه ابتدا كرده مىشود به او كلامى كه منقسم به دو قسم شود يا بيشتر در صدر جمل داخل شود كه هر يك از آن جمله مختص باشد بحكمى . و اما بعد حمد اللّه تا آخر درين خطبه جزء دوم است از كلام و تقدير بر جزء اول چنين خواهد بود كه اما قبل الشروع في المطلوب فالحمد للهّ و اما بعد حمد اللّه فانى كنت تا آخر و جزء اول را انداختند ابتدا به جهت ايجاز و بعد از آن اين حذف استمرار يافت به‌مرتبه [ اى ] كه اظهار آن مستهجن و قبيح مى نمايد و حذف آن احسن و برين تقدير لفظ بعد در اما بعد و لفظ قبل در جزء محذوف