تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 75

مساهمون:

ص٧٥
از جهت كم‌وكيف است ( 605 ) به اين جهت ضرب اول كه از دو موجبهء كليه است ، موجبهء كليه را نتيجه ميدهد ( 606 ) . ضرب دوم : از دو كليه است و كبرى سالبه مىباشد . نتيجه‌اش سالبهء كليه است ( 607 ) . ضرب سوم : از دو موجبه و صغرى جزئيه است . نتيجه‌اش موجبهء جزئيه است ( 608 ) . چهارم : كه از صغراى موجبهء جزئيه و كبراى سالبهء كليه تركيب شده است نتيجه‌اش سالبهء جزئيه است ( 609 ) .

لمعهء ( 4 ) شروط شكل دوم :

1 - بحسب كيف بايستى دو مقدمه اختلاف داشته باشد ( 630 ) و گرنه اختلاف نتيجه لازم مىآيد كه موجب عقيم بودن شكل است ( 633 ) . 2 - بحسب كميّت كبرى بايستى كلى باشد ( 631 ) و الا جايز خواهد بود كه طرفين ( يعنى موضوع و محمول نتيجه ) يك‌بار با يكديگر توافق ( تصادق ) داشته باشند ( 635 ) همچنانيكه هرگاه يكى از دو نوع از ديگرى سلب گردد و بر بعضى از جنس مشترك بين آن دو نوع حمل شود ( 636 ) يا آنكه يكى از فصلها بر نوع خود حمل شود و از قسمتى از جنس خود سلب گردد . بار ديگر جايز است طرفين با يكديگر تباين داشته باشند : همچنانكه هرگاه همان نوعيكه از نوع ديگر سلب شده بود