مطالب ششگانه - يا خواستههاى علمى
( 999 ) « 1 » هرچيزيكه متعلق فكر بشر است و ميخواهد به آن اطلاع حاصل نمايد و او را به انجام هرعملى وادار مىكند يكى از اين شش چيز است كه ذكر مىشود :
1 - تصور مفهوم چيزى بوسيلهء عناوين ذهنى خارج از ذات
2 - تصور تفصيلى يا اجمالى ذات و حقيقت اشياء
3 - علم بوجود ذات چيزى
4 - علم بوجود صفت چيزى
5 - علم به علت وجود و وقوع چيزى
6 - علم به علت تصديق بوجود چيزى يا تصديق بوجود صفت آن .
( 1000 ) اين امور را مطالب اصلى يا مطالب ششگانه ميگويند ، و وقتى انسان بخواهد اينها را از ديگرى بپرسد به يكى از سه لفظ سئوال خواهد نمود كه عبارتند از : ( ما هو ) چيست آن ، و ( هل هو موجود ) آيا هست ( لم صار موجودا ) چرا موجود شده است .
هريك از اين پرسشها بر دو قسمند كه با اصول ششگانهء مزبور منطبق ميگردند :
( 1001 ) اول سئوال از چيست ( ما ) بر دو قسم است پرسش اسمى و پرسش از ذات .
( 1002 ) پرسش اسمى جستجو از مفهوم و تصور عنوان ذهنى چيزى بطور اجمال است ، مانند كسى كه هندسه نخوانده و اول بار كه لفظ مثلث متساوى الساقين بگوشش ميرسد مىپرسد مثل متساوى -
هامش
( 1 ) شمارهگذارى اشتباه است و چون در قسمت ترجمه شمارهها چاپ شده بود تغيير شماره در اينجا ممكن نيست .