برهانى يقينى و در غير برهان تسليمى و ادعائى مىباشد . بنابراين همچنانكه برهان به انّى و لمّى تقسيم مىشود ساير صناعات نيز داراى انّى و لمّى ميباشند . هرچند كه اطلاق انّى و لمّى در مورد غيربرهان بر خلاف اصطلاح است .
توضيح عبارت لمعه 2 اشراق ثامن صفحه 35
( 991 ) جمله متن « بل كلّ برهان لمّ فى الحدود » شايد در اصل چنين بوده است ( فكل برهان لمّ اذا بدّل فيه الاوسط ) . در اين صورت معنى عبارت بدون تكلف و روان خواهد بود . لكن اگر عبارت را به حال حاضر ملاحظه نمائيم به دو طريق قابل توجيه است ، ( اول ) آنكه كلمهء ( لمّ ) را مضاف اليه برهان گرفته و مجرور بخوانيم و تقدير جمله چنين باشد ، بل كلّ برهان ذى لمّ فى الحدود ، در اين صورت جمله ذى لم فى الحدود وصفيّه و معنى جمله مطابق ترجمهاى كه به عمل آمده چنين خواهد بود . هربرهانيكه از جهت حدود لمّى باشد ( يا داراى حدود لمّى باشد ) هرگاه اصغرش را به اكبر بدل كنند انّى خواهد گرديد . ( دوم ) ممكن است كلمه ( لمّ ) را خبر كل برهان گرفته و مرفوع بخوانيم . بنابراين جملهء ( بل كل برهان لم فى الحدود ) معترضه خواهد بود . و مؤدّى مطلبى مىباشد كه از تعليقات حكمت الاشراق نقل شد كه همه برهانها در حقيقت داراى حدود لمّى و متكى بر لميّت يعنى علاقهء عليت هستند و شايد توجيه اول بطبع نزديكتر باشد .