يافتن حكم كلى و اجراء حكم اصناف و جزئيات بر طبيعت كلى است .
جستجو نمودن از جزئيات براى معرفت كليات بمنزلهء ده گردى براى طلبكردن چيزى مىباشد و به اين مناسبت استقراء ناميده شده است .
( 871 ) تعريف اصطلاحى كه براى استقراء آوردهاند از اين قرار است :
استقراء حكمكردن بر طبيعت كلى به چيزى است كه در بسيارى از جزئيات آن كلى يافت شده باشد مثل اينكه بسيارى از حيوانات ديده شده است كه در وقت جويدن فك اسفل خود را ميجنبانند به اين مناسبت حكم مىشود كه فك اسفل همهء حيوانات در وقت جويدن غذا تكان مىخورد « 1 » .
اقسام استقراء
استقراء بر دو قسم است : تام و ناقص .
( 872 ) استقراء تام ، آن است كه تمام جزئيات مندرجه در يك كلى ، مشاهده شده باشند و خاصيت معينى كه در همهء جزئيات مندرجه در يك كلى ملاحظه شده است بطور كليت براى همهء افراد ثابت گردد .
استقراء ناقص آن است كه بعضى از جزئيات مشاهده نشده باشند ليكن بيشتر آنها با آن حالت ملاحظه گرديده باشند .
حكميكه از استقراء تام حاصل مىشود قطعى و مسلم است زيرا پس از مشاهدهء همهء جزئيات راهى براى تشكيك در حكم نسبت به بعضى از آنها باقى نميماند و نتيجه استقراء تام نسبت به انواع و اصناف
پاورقی
( 1 ) شرح منطق اشارات صفحه 231 .