تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 501

مساهمون:

ص٥٠١
انسان نيست . همه ناطقها انسانند . نتيجه ميدهد : هيچ اسبى ناطق نيست . و اين قضيه عين نتيجهء اصل است .

دليل عكس كبرى

( 736 ) اين دليل در ضرب اول و دوم و چهارم و پنجم اين شكل بطور مسلم و در ضرب هفتم بنا بر آنكه سالبهء جزئيه قابل انعكاس باشد اجرا مىشود . زيرا در اين ضروب دو شرط شكل سوم كه موجبه بودن صغرى و كليت يكى از دو مقدمه است موجود مىباشد . دليل عكس كبرى به اين طريق است كه كبراى اين ضرب را معكوس نمايند تا قياس به شكل سوم بازگشت كند .

مثال ضرب اول

اصل : همهء انسانها حيوانند . همهء ناطقها انسانند . نتيجه بعضى از حيوانها ناطقند . ( تبديل قياس به شكل سوم بواسطه انعكاس كبرى ) : همه انسانها حيوانند . بعضى از انسانها ناطقند . نتيجه ميدهد . بعضى از حيوانها ناطق‌اند .

دليل عكس دو مقدمه

( 737 ) اين دليل در ضرب چهارم و پنجم اجرا مىشود . زيرا كبراى اين دو ضرب سالبهء كليه است و با انعكاس دو مقدمه كليت كبرى كه شرط صحت شكل اول است محفوظ ميماند .