تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 421

مساهمون:

ص٤٢١

ضروب منتجهء شكل اول

( 603 ) با شرط موجبه بودن صغرى هشت صورت تركيبى از 16 صورت كه فاقد اين شرط هستند از اعتبار مىافتد . ( 604 ) با شرط كلى بودن كبرى چهار صورت ديگر خارج مىشود و ضروب يا صورتهائيكه واجد هردو شرط ميباشند از 16 صورت چهار صورتست كه باعتبار خود باقى ميماند . چنان كه بعدا بيان مىشود چهار ضرب بواسطه فاقد بودن شرط كيفى و چهار ضرب بواسطه فقدان شرط كمى و چهار ضرب بواسطهء نداشتن هردو شرط از اعتبار خارج ميشوند . ليكن عادت منطقيان بر اين جارى شده كه چهار ضرب فاقد هردو شرطرا به شرط كيفى ملحق نموده و بىاعتبارى هشت ضربرا بموجبه نبودن صغرى نسبت ميدهند . ( 605 ) قاعدهء كلّى در انتاج آنست كه هرگاه يكى از دو مقدمه سالبه يا جزئيه باشد . نتيجه تابع همان مقدمه جزئيه يا سالبه است . زيرا جزئيت و سلب حداقل و اخص و قدر لازم و متيقّن انتاج است . بنابراين صور منتجه شكل اول بقراريستكه ذكر مىشود .