تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 423

مساهمون:

ص٤٢٣

تعريف مختلطات

( 611 ) صغرى و كبرى در قياسها بدون جهت نيستند . و شمارهء جهت‌هاى بسيط و مركبات مشهوره سيزده است . بعضى از قضايائيكه بيكى از جهتها موجّه گرديده‌اند صغرى و بعضى كبرى واقع شده و از تركيب آنها 169 صورت تركيبى حاصل مىشود كه نتيجه ضرب 13 حالت صغرى در 13 حالت كبرى ميباشند . صوريكه از تركيب موجّهات مختلف بوجود مىآيد ، مختلطات نام دارند . ( 612 ) صغراى شكل اول بايستى فعليت داشته باشد و با اين شرط 26 صورت از ضروب محتمله كه صغراى ممكنه عامه و خاصّه در قياس واقع شده باشد از 169 صورت حذف و 143 ضرب صحيح باقى ميماند . ( 613 ) در تركيبات صحيح مزبور همه‌جا نتيجه تابع كبرى مىباشد . مگر آنكه كبرى از قضاياى وصفيه باشد كه در اين صورت نتيجه تابع كبرى نبوده و بقراريستكه ذكر مىشود : هرگاه كبرى از قضاياى وصفيه يعنى : مشروطه عامه . عرفيه عامه . مشروطه خاصه . عرفيه خاصه باشد نتيجه تابع قواعد ديگرى خواهد بود . و گفته‌اند نتيجه فى الجمله تابع صغرى مىباشد و توضيح اين مطلب بدين قرار است : ( 614 ) در تركيباتيكه كبرى يكى از وصفيه‌هاى مزبور باشد نتيجه يكى از سه حالت را پيدا مىكند . « اول » گاهى نتيجه عينا تابع صغرى بوده و صغرى بهر جهتى