عكس نقيض بطريقهء متاخران
( 525 ) متأخران عكس نقيض را به اين شكل ترتيب ميدهند كه نقيض جزء دوم قضيه را بجاى جزء اول قرار داده و عين جزء اول را بجاى جزء دوم مىبرند بطوريكه در صدق با اصل مطابق و در كيف با اصل مخالف است .
( 526 )
مثال
قضيه اصل - ضروريه مطلقه : هر انسانى البته حيوان است .
عكس نقيض - دائمه مطلقه : هيچيك از غيرحيوانها هيچگاه انسان نيستند .
( 527 ) حكم عكس نقيض در موجهات بنا بعقيدهء متأخران آنست كه موجبهها در حكم سالبههاى عكس مستوى ميباشند . اما سالبه در حكم موجبهها نبوده و هريك احكام مختلفى دارا ميباشند « 1 » .
پاورقی
( 1 ) براى اطلاع كافى رجوع شود به كتاب شرح شمسيه صفحه 134 و مطولات ديگر .