تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 392

مساهمون:

ص٣٩٢
بيان ننموده و در باب انعكاس موجهات نامى از اين دو نياورده‌اند « 1 » . چنان كه در فهرست موجهات منعكسه كه ملاحظه شد و از كتب مشهور استخراج گرديده منتشرتين يافت نميشود ، و بايستى حكم انعكاس آنها را از قواعد كلى و گوشه و كنار مطالب استخراج كنيم . زيرا با آنكه آنها را در اصل 13 قسم مشهور نشمرده‌اند در تركيبات مختلطهء اشكال اربعه آنها را به كار برده‌اند . قطب الدين شيرازى در مورد بيان انعكاس موجهات موجبه يك قاعدهء كلى ذكر كرده و گفته است : بر اصل هريك از قضايا حينيهء مطلقه صادق باشد بحينيه و اگر مطلقهء عامه صادق باشد بمطلقه و اگر ممكنه صادق باشد بممكنه منعكس ميگردد « 2 » . از اين قاعده ميتوان استنباط نمود كه عكس دو منتشره حينيهء مطلقه لا دائمه است زيرا اين قضيه بر اصل منتشرتين صادق است .
هامش
( 1 ) ممكن است از اينكه مصنف كتاب ما و ديگران گفته‌اند وقتيتين بمطلقهء عامه منعكس ميشوند استفاده كنيم كه يكى از دو وقتيه منتشره است چنان كه بعضى همين استفاده را كرده‌اند . ليكن اين احتمال بسيار ضعيف است ، زيرا بحسب اصطلاح ، بمنتشره وقتيه گفته نميشود و مقصود آنها دو صنف وقتيه بسيط و مركب است بدليل اينكه مشروطتين و عرفيتين و دائمتين كه ميگويند ، بسيط و مركب آنها را قصد ميكنند . و اگر از وقتيتين وقتيه و منتشره را قصد كرده باشند بايستى وقتيات بلفظ جمع ادا كرده باشند تا هرچهار قسم بسيط و مركب را شامل گردد . ( 2 ) درة التاج صفحهء 118 .