و اثبات چيزى براى چيزى بدون مثبت له ممكن نيست بنابراين سالبة المحمول ملحق بموجبه است و وجود موضوع را لازم دارد .
تشكيل قضيهء سالبة المحمول
( 289 ) در كتب منطق اوصاف سالبة المحمول را ذكر كرده و مثالى نياوردهاند ليكن صدر المتألّهين در مبحث جهات از كتاب اسفار « 1 » گفته است قضايائيكه معقود به امكان هستند موجبهء سالبة المحمول ميباشند زيرا ممكن بودن چيزى ، اتصاف بسلب ضرورت طرفين است و خود سلب ضرورت سالبهء بسيطه است .
و باز در جاى ديگر همان كتاب « 2 » گفته است قضيهء « زيد معدوم » سالبهء « زيد موجود » نيست و بازگشت حكم به ايجاب سلب و قضيهء سالبة المحمول است .
بنابراين در هرجائيكه محمول از مفاهيم سلبيه بوده باشد قضيهء موجبه سالبة المحمول است به شرط آنكه از ملكات وجوديه نباشد ( زيرا ملكات وجوديه مثل زيد كور است معدوله مىباشد ) .
مثالهاى موجبه و معدوله در حال سلب و ايجاب
( 291 ) اقسام قضيه با يك مثال فارسى و يك مثال عربى :
موجبهء محصله : زيد دانا است . زيد عالم .
سالبهء محصله : زيد دانا نيست . زيد ليس هو بعالم .
معدولة المحمول موجبه ( زيد نادان است ( زيد هو ليس بعالم ( زيد كور است ( زيد هو اعمى
هامش
( 1 ) جلد اول ص 39 .
( 2 ) صفحه 90 .