( 14 )
تعريف دلالت و اقسام آن
دلالت رابطهء علمى بين دو شىء است بطورى كه علم بيكى از آنها سبب انتقال ذهنى نسبت به ديگرى گردد . اولى را دال و دومى را مدلول مينامند .
دلالت به دو اعتبار قابل تقسيم است : اول از جهت نوع وجود دال . دوم : از جهت منشأ دلالت .
از جهت وجود دال دلالت بر دو قسم است : دلالت لفظى و دلالت غيرلفظى زيرا دال گاهى لفظ و گاهى غيرلفظ است . و از جهت منشأ دلالت بر سه قسم است :
( 14 / 2 ) 1 - دلالت وضعى . و آن در صورتى است كه مردم لفظ يا چيز ديگرى را نشانه و علامت چيزى قرار دهند و منشأ دلالت قرار داد مردم باشد .
( 14 / 3 ) 2 - دلالت طبعى . در جائى است كه طبع انسان امرى را ايجاد كند و همان طبع منشأ دلالت باشد مانند لفظ آه كه در وقت ظهور غم و اندوه از انسان سرميزند و لفظ آخ كه هنگام درد و الم بدون قصد به زبان جارى مىشود و سرفه كه بواسطهء درد سينه بوجود مىآيد و همهء اينها از طبع انسان ظاهر مىشود و شنونده بالطبع از شنيدن اين صداها بمنشأ آنها پى ميبرد . اين دلالت منسوب بطبع است كه بر خوى و غريزه و امور غيرارادى اطلاق مىشود « 1 » .
هامش
( 1 ) حواشى مير سيد شريف گرگانى بر شمسيه ص 16 .