حصول علم و معرفت تازهاى ميشوند و نتيجهء هيچيك از آنها خطا نيست ليكن درجهء معرفتيكه از بعضى حاصل ميگردد نسبت به ديگرى ناقص و ضعيف است و نتيجهء حاصل از قياس اقترانى حملى شكل اول حائز درجهء اول ارزش و اعتبار است و شرطى در درجهء دوم و نتيجهء شكل دوم در درجهء سوم و شكل سوم در درجهء مادون واقع است . و نتيجهء قياس استثنائى از اقترانى پستتر است . و باز نتايج هريك از ضروب اين اشكال واجد مرتبهء مخصوصى از اعتبار و ارزش هستند و از جهت ماده نتيجهء حاصل از برهان لمّى و انّى و قياس خطابى و شعرى هريك داراى آثار و اعتبار خاصّى هستند و منطق درجهء اعتبار هريك را معين مىكند .
( 3 / 7 ) ترتيب فصول و ابواب منطق
از تمثيل و توضيحات مزبور اين نكته بدست آمد كه معرفت تصوّرات بسيطه كه اجزاء تصوّرات مركبه هستند مقدّم بر معرفت مركباتست زيرا جزء بايد قبل از كل شناخته شود و پس از معرفت بسائط بايد كيفيت تركيب معلوم شود كه از چه نوع تركيبى است .
آيا تركيب لزومى يا اتفاقى است . و پس از معرفت بسايط و چگونگى تركيب آنها نوبه به تصديقات ميرسد زيرا تصوّرات اجزاء تصديقات هستند و معرفت كل موقوف بر شناسائى اجزاء است . بعلاوه در بسيارى از موارد اجزاء تصورات واسطه براى اثبات محمولات و مسائل مربوطه بموضوعات هستند زيرا لوازم ثانوى معلول ذاتيات اشياء ميباشند علاوه بر اينها درجهء اعتبار و ارزش مركبات معلوم نميشود مگر بعد از اينكه