تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 98

مساهمون:

ص٩٨
عطف است ( 932 ) . قسم ديگر بواسطهء مشابهت در معنى است . غلط معنوى . يا بواسطهء جهت قضيه است مثل آنكه جهتهاى سلب شده را بجاى قضاياى سالبه‌ايكه موصوف به آن جهتها و امثال جهتها هستند بياورند ( 943 ) مانند ( بعض ) كه سور قضيه است بجاى بعض بمعنى جزء يا يكى از كل ، و كلّى ، ( 944 ) و كل واحد ، را بجاى ديگرى آورند ( 946 ) . گاهى غلط بواسطهء ايهام عكس است ( 940 ) مثل كسى كه هر برفى را سفيد مىبيند و گمان ميبرد كه هرسفيدى برف است ( 940 ) . گاهى غلط بواسطهء تركيب مركب است ( 937 / 2 ) مثل اينكه بگوئى : پنج زوج و فرد است و آن را تفصيل داده و ميگوئيم : همانا پنج زوج است و پنج فرد است ( 937 ) . قسمى از غلط معنوى . از جهت گرفتن ذاتى يا لازم ذاتى بجاى ذات است مانند كسى كه انسانرا متوهّم و مكلّف مىبيند و گمان ميبرد كه هرتوهم‌كننده‌اى مكلّف است ( 941 ) . گاهى ما بالقوّه را بجاى ما بالفعل يا بالعكس ميگيرند ( 947 ) . قسم ديگر . آنست كه ما بالعرض را بجاى ما بالذات يا به عكس آورند ( 949 ) يا اعتبارات ذهنى را امور خارجى تصور نمايند . مانند كسى كه انسان كلّى را موجود در ذهن مىبيند و حكم مىكند كه در خارج نيز كلّى است ( 948 ) . قسم ديگر . آنست كه جزء علت را بجاى علت آورند ( 1097 ) .
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 98 | صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) / عبدالمحسن مشكوة الدينى