جلويش باز گذاشته شود ، عزّت و غرور آن را فرا گيرد و اگر به مصيبتى گرفتار آيد ، بىتابى رسوايش سازد و اگر مالى يافت ، بىنيازى به طغيانش افكند و اگر فقر بر او تنگ گيرد در دام بلا گرفتار آيد و اگر گرسنگى بر او سخت گيرد ، ناتوانى زمينگيرش مىنمايد و اگر در خوردن افراط كند ، سيرى او را سنگين مىكند ؛ پس هر كوتاهى به آن زيان مىرساند و هر زياده روى آن را به تباهى كشاند .
مىگويم : اين سخنان چنان ارجمند و پرارزش است كه اگر با آب طلا بر صفحههاى ياقوت نوشته شود باز كم است و در آن براى عبرت گيرنده ، عبرت است .
133 - - 6 . عبداللَّه بن عباس مىگويد : پس از سخن پيامبر خدا صلى الله عليه و آله از هيچ گفتهاى مانند اين سخن اميرمؤمنان كه به من نوشته است ، سود نبردم :
اما بعد ، آدمى با دستيابى بر چيزى شاد مىشود كه از دست او رفتنى نبود و از دست رفتن چيزى ناخشنود مىشود كه هيچگاه به دست او نمىآمد . پس شاد باش به آنچه از آخرتت به دست مىآوردى و اندوهگين باش بر چيزى كه از آن از دست دادهاى . شادمانيت را بر آنچه از دنيا به دست آوردهاى فراوان مكن و بر هر چه از آن از دست دادهاى بى تاب و غمگين مباش ، انديشناك پس از مرگ بايد بود .
134 - - 7 . هر اسب راهوارى را افتادنى است و هر فرزانهاى را لغزشى و هر جانى را ملالتى ، پس طرفههاى حكمت را برايش بجوييد .
135 - - 8 . گفته ، اسير گوينده است ؛ چون آن را بگويد ، گوينده اسيرش مىشود .
136 - - 9 . برترين دارايى آن است كه حقّ را بدان ادا كنند و برترين فهم ، شناخت انسان به خويشتن است .
137 - - 10 . عبداللَّه بن عباس - رحمت خدا بر او - شنيد كه اميرمؤمنان على عليه السلام در خطبهاش مىگويد : « از خدا پروا كنيد كه چون بگوييد ، بشنود و اگر
نزهة الناظر وتنبيه الخاطر ( چشم تماشا ) ( فارسى ) — صفحة 69
مساهمون: الحلواني
ص٦٩