فرمود : مرا به زحمت انداختى ، اكنون بايد براى تو و او از خدا آمرزش بخواهم .
220 - - 24 . از اخلاق مؤمن است : نيرومندى در دين ، و بزرگى با نرمى ، و استوارانديشى با آگاهى ، و دانش با بردبارى ، و تنگ نگرفتن در زندگى و ميانهروى در عبادت و دورى از طمع و استمرار در نيكى ؛ نه بر دشمنش ستم مىكند و نه به خاطر دوستش گناه ، و آنچه را كه از آن او نيست ، نمىخواهد و حقّى را كه بر گردن اوست انكار نمىكند ، سخنچينى و عيبگويى و ستم نمىكند .
در نماز ، فروتن و در زكات ، گشادهدست است . در راحتى ، سپاسگزار و در سختى ، شكيباست . به آنچه دارد خرسند است ، خشم او را از جا به در نمىبرد و بخل او را هلاك نمىسازد . با مردم در مىآميزد تا بداند و ساكت مىماند تا سالم بماند ، اگر بر او ستم شود ، صبر مىكند تا خدايش انتقام او را بگيرد .
221 - - 25 . نعمتها تا پايندهاند ، ناشناختهاند و چون بروند ، [ قدرشان ] شناخته گردد .
222 - - 26 . چون شنيدى كسى به آبروى مردم دستاندازى مىكند ، بكوش تا تو را نشناسد كه [ آبروى ] آشنايانش ، خوارترينِ آبروها نزد اوست .
223 - - 27 . آنچه در توانت نيست بر دوش مگير ، و در پى چيزى كه بدان نمىرسى مباش و وعدهء چيزى كه بدان قدرت ندارى ، مده و جز برابر با بهرهاى كه مىبرى هزينه مكن و جز به اندازهء زحمتت پاداش مخواه و جز با نيل به فرمانبردارى خداى متعال شادى مكن و فقط در پى جايگاهى باش كه لياقت آن را در خود مىبينى كه به دوش گرفتن بيشتر از توان ، نابخردى است و كوشش در راه رسيدن به چيز دست نيافتنى رنج [ بيهوده ] ، و وعده دادن آنچه از عهدهاش برنيايى مايهء رسوايى ، و هزينه كردن بدون بهرهبردن به تاراج دادن دارايى ، و پاداش خواستن بىزحمت سبكسرى ، و رسيدن به جايگاهى بدون لياقت ، درآمدن بر لبهء پرتگاه است .
224 - - 28 . امام حسن عليه السلام پس از وفات اميرمؤمنان على عليه السلام ، سخنرانى كرد و پس از حمد و ثناى الهى گفت : بدانيد كه به خدا سوگند ، ما از سر شكّ و ندامت ، از
نزهة الناظر وتنبيه الخاطر ( چشم تماشا ) ( فارسى ) — صفحة 121
مساهمون: الحلواني
ص١٢١