اكنون از فقها و محدثين و علماى دينى كه در اندلس در اوايل عصر موحدين ، يعنى از نيمهء قرن ششم هجرى ، ظهور كردهاند آغاز مىكنيم مسلم است بيشتر اينان در عصر مرابطين ، پيش از آمدن موحدين به شبه جزيره و استيلاى بر آن ، ظهور كردهاند . از اين زمرهاند :
( * * * ) ابراهيم بن الحاج احمد بن عبد الرحمان بن سعيد بن خالد بن عمارة الانصارى ، از غرناطه بود . در غرناطه به بار آمد و نزد اعلام عصر خود در غرناطه و قرطبه و مالقه و المريه علم آموخت . از جمله استادان او ابو بكر بن عطيه و ابو الحسن بن الباذش و ابن عتّاب و ابن رشد بودند . ابراهيم غرناطى در فقه و قراآت و حديث براعت يافت و در غرناطه بارها به منصب قضا برگزيده شد . چون مرابطين از اندلس برافتادند ، از موطن خود غرناطه بيرون آمد و در آن بلاد به گردش پرداخت تا سرانجام در ميورقه در كنف حمايت اسحاق بن محمد بن غانيه جاى گرفت . تولدش در غرناطه به سال 495 بود و وفاتش در ميورقه در جمادى الاول سال 579 هجرى . « 3 »
( * * * ) محمد بن عبد الرحيم بن محمد بن الفرج بن هاشم الانصارى الخزرجى معروف به ابن الفرس . از غرناطه بود . نزد پدر خود ابو القاسم و ابو بكر بن عطيه و ابو الحسن بن الباذش و ابو القاسم بن ورد درس خواند . سپس به قرطبه رفت و از ابن عتاب و ابن رشد و ابن الوراق و ديگران علم آموخت . به حديث و فقه و قراآت و روايت توجه خاص نمود ، تا قدرت فتوا يافت .
به هنگام بروز فتنه و انقراض سلطه مرابطين از غرناطه بيرون آمد و به مرسيه شد در آنجا عضويت شورا يافت . سپس به قضاى بلنسيه رسيد به هنگام قيام شورش ابن شلبان بلنسيه را ترك گفت . امير محمد بن سعد او را از همهء مشاغلى كه داشت معزول نمود ولى بار ديگر به سبب علم و فضل و تقوايى كه در او سراغ داشت به كار دعوتش كرد . در عصر خود از بزرگان حفاظ اندلس بود . از ادب نيز بهرهء كافى داشت . بسيارى از او علم آموختند . به هنگامى كه با وجوه مردم مرسيه براى تحيت نزد خليفه آمده بود ، در ماه شوّال سال 567 ه
هامش
( 3 ) . التكملة ( قاهره ) شمارهء 400 .