يا به جهاد اعداى دين نروم در برابر باريتعالى چه پاسخ خواهم داد ؟ » « 16 »
المنصور مردى پرهيزگار و مؤمن و اهل يقين و خداترس بود . چون به ياد خدا و عذاب او مىافتاد بر خود مىلرزيد و اين از مردى چون او كه براى تحقق اطماع خود صد خون مىكرد شگفت مىنمايد ، ولى چيزى است كه راويان مسلمان بدان تصريح كردهاند . از دلايل آن يكى اين است كه همواره در جنگهايش قرآنى را كه به خط خود نوشته بود با خود داشت و در هر مناسبتى از آن مىخواند « 17 » .
در روايات اسلامى از دادگرى ابن ابى عامر و برايى او در احقاق حق و انصاف مظلومان دادن سخنها آمده است . صاحب البيان المغرب حكايات چندى از دادخواهيهاى مردم بر ضد بزرگان خدمه و حواشى او نقل كرده است ، يعنى كسانى كه مىپنداشتند به اعتبار مقام و منصبى كه دارند مىتوانند مرتكب هر ستمى شوند ، ولى ابن ابى عامر داد مظلومان مىداد و ظالمان را به سزاى خود مىرسانيد . ديگر از صفات پسنديدهء او بردبارى و شكيبايى و خويشتندارى اوست . و اين در حالى است كه بيمش در دلها جاى كرده بود و همگان از هيبت او به وحشت مىافتادند « 18 » .
از صفات و عادات ناپسند او آزمنديش به شرابخوارى بود . اين صفت ناپسند در تمام عمر دست از او برنداشت . تنها دو سال پيش از مرگش از شرابخوارى توبه كرد . ابن الخطيب براى ما توضيح مىدهد كه چگونه با شراب ، روز را به شب مىرسانيد « 19 » .
* اكنون به جنبهء ديگرى از روحيات و صفات المنصور بن ابى عامر مىپردازيم و آن جنبهء علمى آن است .
المنصور چنان كه ديديم در خاندان علم و ادب باليده شد . و برحسب سنت
هامش
( 16 ) . ابن الابار ، اعتاب الكتاب ، نسخهء خطى اسكوريال ، برگ 56 .
( 17 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 309 و 310 . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 / ص 147 .
( 18 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 310 - 312 . ابن الابار ، الحلة السيراء ، ص 151 .
( 19 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 310 . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ، ص 75 .