فصل اول حكم المستنصر باللّه
با مرگ عبد الرحمان الناصر درخشانترين صفحهء تاريخ اسپانياى مسلمان و تاريخ خلافت اندلسى بسته شد .
خلافت اندلسى در عهد الناصر بر بنيان ثابت و استوارى قرار گرفت . شورشهاى مولدين و عرب كه نزديك بود فرمانروايى اموى و كاخ دولت اندلسى را فروريزد سركوب شد و مسيحيان اسپانيا تا آنجا كه مىتوانستند عقبنشينى كردند و ترسان از دور نگران اوضاع شدند . اندلس از دوران صلح و استقرار و آسايش كه تا آن زمان به چشم نديده بود ، برخوردار گرديد . اگر دورهء نخستين فتح اندلس را مستثنى كنيم ، سرزمين اندلس در اين عصر به بالاترين درجهاى كه مىبايست برسد ، رسيده بود .
الناصر بزرگترين پسر خود حكم ملقب به المستنصر باللّه را كه ولىعهدش بود بهجاى خود به فرمانروايى برگزيد و او را از همان دوران كودكى بر ديگر برادرانش برترى مىداد « 1 » . گويند هنوز به هشت سالگى نرسيده بود كه پدر به ولىعهدىاش برگزيد و برايش بيعت گرفت . چون پدر بمرد روز بعد از مرگ پدر با او به خلافت بيعت كردند .
هامش
( 1 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 244 . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ( چاپ بيروت سال 1956 ) ، ص 41 .