زشتترين صورتى تصوير كردهاند . با آنكه قبايل نورمان و مجار ، فرانسه را از غرب و شرق مورد حمله قرار دادند و مسيحيان در قتل و غارت ايشان چنان صحنههاى هولانگيزى را مشاهده كردند كه در غزوات اسلامى هرگز نديده بودند ، ولى باز هم جنگهاى عرب در روحيهء آنان اثرى عظيم داشت ( 9 ) . خاورشناس رنو مىگويد : « خاطرات جنگهاى نورمان و مجار در كتابها نهفته است . ولى اين چه رازى است كه داستان جنگهاى عرب هنوز در خاطرههاست ؟ عربها پيش از نورمانها و مجارها در فرانسه آشكار شدند و اقامتشان بعد از جنگهاى نورمانها و مجارها همچنان ادامه يافت . جنگهاى نخستين عرب رنگ عظمت دارد ، چنان كه امروز هم كه آن داستانها را مىخوانيم تحت تأثير آنها واقع مىشويم . گذشته از اين عربها ( 10 ) بر خلاف نرمانها و مجارها مدتهاى مديد در طليعهء تمدن حركت كردند ، سپس چون از كشور ما خارج شدند همچنان در سواحل ما وحشت مىآفريدند . بالاخره نبردهايى كه در ايام صليبيان در اسپانيا و افريقيه و آسيا به وقوع پيوست نام عرب را بيشتر بر سر زبانها انداخت . با اين همه نمىتوان گفت اين امور سبب پديد آمدن چنين موقعيت و مكانى از عرب در اذهان باشد . بنابراين آنچه همواره خاطرهء عرب را در اذهان زنده نگاه داشته داستانها و چكامههاى رزمى است كه در قرون وسطى رايج بوده و تا به امروز به نحو ملموسى تأثير آنها برجاى است . » ( 11 )
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 474
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٤٧٤