و كشمكشها افتاده بود . عبد الرحمان به نيروى ارادهء خويش دشمنان داخلى و خارجى را پس از يك سلسله نبردهاى پىدرپى فروماليد و سراسر شبه جزيره را به فرمان خويش درآورد و پايههاى حكومت خود استوار نمود و همهجا امنيت و آرامش و آسايش برقرار ساخت .
عبد الرحمان الناصر از همان آغاز حكومت خود به كار لشكر پرداخت و لشكرى را كه در طول جنگها با شورشيان و ديگر مخالفان ناتوان شده بود از نو سازمان داد و جمع كثيرى از مردم سراسر اسپانيا و مغرب را به صفوف سپاهيان درآورد و سلاح و ذخاير بسيار گرد آورد و با لشكركشيهاى بزرگ خود كارايى آنان را در نبرد بالا برد و جمعى از مردان دلير را به سردارى افواج لشكر برگزيد و روحيهء آنان را تقويت كرد و چون خود فرماندهى لشكر را در نبردها به عهده مىگرفت بار ديگر روح حماسه را در وجود آنان برانگيخت . عبد الرحمان به ناوگان خود نيز توجه خاص نشان داد و واحدهاى تازه و نيرومند به وجود آورد . بندر المريه در اين ايام مركز اصلى ناوگان اندلس بود و بزرگترين كارخانههاى كشتىسازى را در آنجا تأسيس كرد . شمار كشتيهاى او به دويست فروند رسيد ، كشتيهايى در انواع و حجمهاى مختلف . اين ناوگان غير از ناوگان ويژهء دفاع از اندلس در برابر مغرب بود . ناوگان اندلس در اين زمان بزرگترين ناوگان جهان بهشمار مىآمد و بر سراسر آبهاى جنوبى و شرقى اسپانيا مسلط بود و بر ناوگان فاطميان كه ناحيهء غربى مديترانه را در اختيار گرفته بود ، تفوق داشت .
عهد عبد الرحمان الناصر - چنان كه گفتيم - در عين وجود جنگها و كشمكشها ، عهد آسايش و رفاه بود . وضع مالى دولت كاملا رضايتبخش بود و خزانه پر از اموال و خراج و ديگر مداخل در تزايد ، و اين بيشتر به سبب امنيت و آرامشى بود كه در مملكت حكمفرما شده بود كه خود موجب شكوفايى زراعت و تجارت و صناعت و بالا رفتن خمس و غنايم شده بود . وقتى به يك قلم از هزينهء دولت ، در ساختن قصرها و ديگر بناهاى مدينة الزهراء در طول آن مدت دراز نظر افكنيم از قدرت مالى حكومت اموى در اندلس آگاه مىشويم . در روايات ارقامى ذكر شده كه واقعا حيرتانگيز است . مثلا مىگويند ماليات جمعآورى شده در عهد عبد الرحمان الناصر از ايالات و روستاها چهارصد و هشتاد و پنج هزار دينار و از بازار هفتصد و هشت هزار دينار بوده جز آنچه از خمس و غنايم به دست مىآمده كه در حساب نمىگنجيده است .
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 440
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٤٤٠