ان البناء اذا تعاظم شأنه * اضحى يدل على عظيم الشأن
بدينگونه مدينة الزهراء در شمال غربى قرطبه در فاصلهء پنج يا شش ميلى آن بر دامنهء كوهى به نام جبل العروس « 1 » پىافكنده شد . آغاز بناى مدينة الزهراء روز اول محرم سال 325 ه / نوامبر سال 936 م بود . عبد الرحمان الناصر پسر و ولىعهد خود حكم بن عبد الرحمان را متصدى نظارت بر بناى پايتخت جديد « 2 » نمود و ماهرترين مهندسان و صنعتكاران و هنرمندان را از اكناف عالم مخصوصا از بغداد و قسطنطينيه فراخواند « 3 » و انواع مرمرهاى سفيد و سرخ را از المريه و ريه و از قرطاجنهء افريقيه و تونس و از شام و قسطنطينيه بياوردند . جمعا چهار هزار و سيصد و بيست و چهار ستون به آنجا حمل كردند « 4 » . هر روز ده هزار كارگر در آنجا كار مىكردند و هزار و پانصد چارپا بار مىكشيدند و سنگتراشان نيز در هر روز شش هزار قطعه سنگ مىتراشيدند . هزينهء آن در هر سال سيصد هزار دينار برآورد گرديد و در تمام دوران الناصر ، يعنى مدت بيست و پنج سال پرداخت شد و اين سواى آن چيزى بود كه در عهد حكم هزينه گرديد « 5 » . عبد الرحمان الناصر در پايتخت تازهء خود قصر مرتفعى بنا كرد و براى آراستن آن به انواع زينتها از هيچ هزينهاى دريغ ننمود تا چنان شد كه يكى از آيات فخامت و جلال در روى زمين گرديد . گرداگرد شهر باغها و بستانسراهاى سحرانگيز احداث كرد . ايوان شاهانهء عظيمى بنا نمود و آن را قصر الخلافه ناميد . ديوارهاى آن را با مرمرهاى مزين به طلا زينت داد .
در هر طرف هشت در داشت . قوس طاقها به عاج و آبنوس مرصع به زر و جواهر آراسته بود ، و در هر جانب آن مجسمهها و تصاوير بديع . در وسط حوضى عظيم بود پر از جيوه كه چون آفتاب بر آن مىتافت از انعكاس نور مسحوركنندهء آن همهجا روشن مىشد « 6 » .
الناصر خود در قصر الزهراء كه در ركن شرقى قرار داشت ، جاى گزيد و آنجا را با
هامش
( 1 ) . ادريسى ، نزهة المشتاق ، ( چاپ رم ) ص 193 . ابن حوقل ، المسالك و الممالك ، ص 78 . ابن حوقل اين كوه را جبل بطلش ناميده است .
( 2 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 247 . المقرى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 266 .
( 3 ) . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 / ص 144 .
( 4 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 242 . المقرى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 246 . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ، ص 38 .
( 5 ) . المقرى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 265 .
( 6 ) . المقرى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 246 و 247 .