به سختى منهزم شدند و مسلمانان بسيارى را كشتند و اسير كردند و جز اندكى از آنان رهايى نيافتند . اين دو واقعه در سوم و پنجم ماه ربيع الاول سال 306 ه / سيزدهم و پانزدهم ماه اوت سال 918 م اتفاق افتاد « 20 » .
اين شكست مسيحيان را در عزمشان سست ننمود . هنوز اندك زمانى نگذشته بود كه به اراضى اسلامى لشكر آوردند . ميان مسلمانان و مسيحيان چند ماه پىدرپى قتال بود و در آن بسيارى در مناطق مرزى كشته و اسير گرديدند . عبد الرحمان بار ديگر تصميم گرفت كه خود به جنگ مسيحيان لشكر برد . پس در محرم سال 308 ه / اوايل ژوئن سال 920 م لشكرى عظيم بياراست . در اثناى حركت بسيارى از ساكنان ثغور به او پيوستند . عبد الرحمان اراضى ثغر اوسط را از طليطله به سوى شمال زيرپى سپرد تا به وادى الحجاره و مدينهء سالم رسيد . آنجا راه به سوى البه و قلاع ( قشتاله ) كج كرد .
سپس از رود دويره گذشت و به سوى شهر اوسمه ( وخشمه ) راند و شهر را آتش زد .
مسيحيان گريختند و به كوهها پناه بردند . سپس به دژ شنت اشتبن ( قاشترومورش ) كه مكان شكست دردناك مسلمانان بود ، حمله برد . پادگان مسيحى آن فرار كرد و عبد الرحمان بر دژ غلبه يافت و ويرانش كرد و هرچه در آن بود به غارت برد . آنگاه رهسپار شهر قلونيه گرديد . قلونيه شهرى كهنسال است و امروز جز خرابههايى از آن باقى نمانده است . عبد الرحمان همهء آن منطقه را زير پى سپرد و زمينها را بسوخت و دژها را ويران كرد . قلونيه را نيز ويران كرد و همهء خانهها و كليساهايش را درهم كوفت .
در تمام اين مسافت هيچيك از مسيحيان متعرض او نشدند . عبد الرحمان سپس رهسپار تطيله و استجه گرديد ، زيرا مردم اين دو شهر كه بارها مورد تجاوز و تعدى مسيحيان واقع شده بودند از او يارى خواسته بودند . عبد الرحمان گروهى از نيروى خود را به سردارى محمد بن لب بن قسى فرمانرواى تطيله فرستاد تا دژ قلقره « 21 » را تسخير كند .
اين دژ پايگاه سانچو براى حمله به قلقره بود . محمد بن لب آنجا را خالى يافت .
عبد الرحمان خود در همان وقت به دژ قلهره لشكر برد . سانچو و يارانش در آنجا بودند و با نزديك شدن مسلمانان بگريختند . مسلمان دژ را گرفتند و هرچه در آنجا بود به غنيمت بردند و زمينهاى آن حوالى را بسوختند . سانچو به دژ ارنيط ( اورنيدو ) كه در جنوب
هامش
( 20 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 179 و 180 .
( 21 ) . به اسپانيايىracraC. در نزديكى شمال قلهره است .