ب - و چنانچه با مهربانى كردن ، كارى كه بايد انجام گردد از ديگرى سر نزند ، اما به انجام دادن نزديكتر شود ، چيزى بيشتر از مهربانى به آن نمىگويند .
ج - و اگر آشكار باشد كه با مهربانى كردن يكى ، ديگرى كار بد نمىكند ، نگهدارى از گناه ( عصمت ) نام داده مىشود .
مهربانى كردن ، از فراهم كردن چيزهائى كه براى انجام دادن كارى كه بايد انجام گردد ؛ لازم است ، جدا مىباشد .
مهربانى كردن را خوب و خوبتر ( صلاح و اصلح ) براى دين هم مىگويند ، زيرا خوب و خوبتر ، همان سود هستند ، يا چيزى كه به سود بردن بكشاند و اينگونه سود رساندن ، در مهربانى كردن موجود است ، اما رفتارى كه سر زدن آن به انجام دادن كار بد برانگيزاند و بكشاند ، آن را به هيچ روئى مهربانى نمىگويند ؛ زيرا ، از اين كلمه چنين بر مىآيد كه فرمانبردارى سر بزند ، پس اگر مهربانى را به فرمانبردارى مقيد كنند ، روا مىباشد . و رفتارى كه با سر زدنش كار بد انجام گردد ، كه اگر آن رفتار سر بزند كار بد انجام گردد و اگر سر نزند كار بد هم انجام نگردد ، و دسترس گذاشتن كار خوب هم نباشد ، آن را به تباهى افكندن « 1 » و تباهىجوئى نام مىدهند .
مهربانى كردن ، بنابر آنچه گفتيم ، هنگامى كه به انجام دادن كارى كه بايد انجام گردد ، برانگيزاند ، ميان رفتارى كه مهربانى است ، با كارى كه به انجام دادنش برمىانگيزاند ، بايد مناسبتى موجود باشد ؛ و لازم نيست ، اين مناسبت به تفصيل دانسته شده باشد ، اما بايد به مهربانى بودنش پى برده شده باشد .
و لازم نيست مهربانى ادراك شدنى باشد ، اما ناگزير ، بايد پى برده شود كه آن رفتار از چه روى مهربانى مىباشد .
و اين را ما از آنرو گفتيم كه مهربانى برانگيزاننده به كار است ، پس به مانند انگيزههاى ديگر است ؛ و چيزى كه در برانگيزانندهء به كارها در نظر گرفته مىشود
هامش
( 1 ) مفسده و استفساد .