فصل گفتار در اين كه كارهاى انسان آفريدهء خود اوست « 1 »
اين فصل به روشن كردن چيزهائى نياز دارد :
اول اين كه هريك از ما انجامدهندهء كار و پديدآورندهء چيزهائى است و با روشن شدن اين سخن روش جهم از ميان خواهد رفت .
دوم اين كه هرچه را يك نفر ما پديد آورد نمىشود كه ديگرى هم آن را پديد آورد چه از يك روى يا دوروى باشد ، و با روشن شدن اين ، روش نجار ، از ميان خواهد رفت .
سوم ، اين كه توانائى انسان به كارى كه انجام مىدهد از اين روى تعلق مىيابد كه آن را پديد مىآورد ، نه جز آن ، و با روشن شدن اين ، روش اشعرى از ميان مىرود .
چهارم ، كارى كه به توسط كار ديگر انجام داده مىشود ، در حكم كارى است كه بىواسطه انجام مىگردد .
پنجم ، از ميان بردن چيزهائى است كه دشمنان عقيدهء ما ، آنها را دستآويز
هامش
( 1 ) عبارت اين است : الكلام فى المخلوق .