مرده چه محل رضا وعدم رضا مىتواند شد ؟ و اگر عدم رضاى آن را بر فرض حياة مىخواهى رضا وعدم رضاى فرضى چگونه منشأ آثار احكام شرعيه مىتواند شد .
و اما ساير موقوف عليهم خصوص در وقف عام به جهت اين كه تصرّف بعضى اصلًا موقوف به رضاى ديگران نيست پس شرط نيست در نماز كردن شخصى در مسجدى كه اذن از جميع مسلمين حاصل كند و در سكناى طلبه در مدرسه كه اذن از جميع طلاب عالم بگيرد بلكه بعد از تصرّف بعضى منع ديگران اصلًا مؤثر اثرى نيست و همين نماز كردن بعضى نوع تصرفى است از آن و همچنين تصرّف فقيرى در ملك وقف فقرا موقوف به رضا واذن جميع فقراى عالم نيست .
و اما متولى شرعى به جهت اين كه اختيار متولى به حدى كه تا اذن ومنع اين نوع از تصرفات را نيز شامل باشد اصلًا معلوم نيست .
علاوه بر اينها همه ، آن كه در آن چه وقف باشد بر نماز يا مطلق انتفاع يا سكنايى كه شامل نماز نيز باشد مثل مساجد وحمّامات ورباط يا قنوات موقوفه از براى مطلق استعمال ، وقفاند از براى نماز و استعمال هر كسى كه يكى از آنها همين شخص است كه حال نماز مىكند پس به چه جهت باطل باشد .
علاوه بر اين كه قبل از غصب در همه اينها نماز و طهارت اين شخص ما نحن فيه جايز بود و بعد از غصب خلاف آن بر ما معلوم نشده پس بايد جواز را مستصحب داشت و اگر نه اين بود كه مظنه اجماع در غير موقوف عليهم نيز مىرود در نماز و طهارت از وقف مغصوب ولا اقل شهرت جابره از براى بعضى اخبار محتمل است حكم صريح مىكرديم به جواز نماز و طهارت همه كس در موقوفات مغصوبه چنانچه در مستند الشيعه احتمال داده شده و ليكن به جهات مذكوره جرأت فتواى صريح نمىشود والله الهادي إلى طريق الحق والصواب .
( 110 )
س 33 : بيان فرمايند كه چون در نماز جماعت شرط نموده اند كه اهل هر صف بايد كه صف پيش را ببيند وديدن اهل صف خود نفعى ندارد بفرمايند كه
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 92
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٩٢