رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 239

نامشروع متحقّق نشود در اين صورت شكَّى نيست كه مهر كردن يا نوشتن آن جايز نيست و همچنين اگر باعث تقويت وتأكيد آن نامشروع شود يا باعث بقاى آن شود به اين معنى كه شايد بعد از اين توان آن نامشروع را بر هم زده و ليكن آن كاغذ كه نوشته شده يا آن مهر كه بر آن زده شده باعث آن شود كه استحكامى به هم رساند باز جايز نيست بلكه همچنين است هر گاه باعث جرأت آن نامشروع كننده باشد خلاصه هر گاه اثرى بر آن مهر يا نوشتن در آن عمل غير مشروع مترتّب شود جايز نيست امّا اگر مطلقاً اثرى بر او مترتّب نگردد حكم به حرمت راهى ندارد . ( 349 ) س 11 : مسائلى كه در كتاب مجتهد نباشد و دست به مجتهد نرسد از كتب سلف مىتوان عمل كرد وآموخت يا نه ؟ ج : والد ماجد ( 1 ) مرحومم طاب ثراه در اين صورت حكم به وجوب احتياط فرموده اند و بعضى ديگر از علماء حكم به وجوب رجوع به ظنّ خود كرده اند ، يعنى از هر راه كه ظن به حكم خدا حاصل شود بايد متابعت آن را نمود خواه به رجوع به كتب سلف يا به ترجمه ء احاديث يا به تقليد عوام ، يا غير اينها . وحقّ در نزد حقير آن است كه حكم او تخيير است ، يعنى هر چه را كه احتمال بدهد كه حكم خدا باشد مىتواند عمل نمود و بر او حرجى نيست و اگر چند چيز را احتمال داد هر كدام را كه خواهد عمل مىكند و احتياط سنّت است و تفصيل اين مسأله را مبسوط در كتاب مناهج الأحكام ( 2 ) بيان كرده ام . ( 350 ) س 12 : تهديد ودرشتى به جهت أمر دين به والدين مىتوان كرد يا نه ؟ ج : در اين مقام مناسب است بيان قدر لازم از اطاعت والدين . بدان وفّقك الله كه در اين مقام كلام در دو موضع است . اوّل : اطاعت والدين