كنند . ولى چه افسوس كه نمىدانند .
فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
: پس چون سوار كشتى شوند خدا را خوانده و تنها به او ايمان آورند ، و در اينجا خداوند حال آن مشركين و بت پرستان را بيان فرموده كه چون در كشتىها سوار شده ، مسافرت دريايى نمايند و در وسط درياى بيكران يك دفعه بادهاى مخالف هجوم آورده و امواج دريا را متلاطم سازد و آنان را در خطر مرگ قرار دهد ، آن وقت است كه يقين دارند جز خدا ، احدى نتواند نجاتشان دهد لذا براى خدا خالص شده ايمان به او ميآورند و از بتها رو برميگردانند .
فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذا هُمْ يُشْرِكُونَ
: پس چون نجاتشان داد خداوند بسوى دشت ساحل و از چنگال مرگ خلاص نمود آن گاه به حالت اوليه برگشته و بتها را براى خدا شريك دانند و به آنها عبادت كنند .
لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ وَ لِيَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
: تا كفران نمايند به آنچه كه داديم ايشان را و كامياب از زندگى آينده گردند ، پس به زودى خواهند دريافت - عاقبت كار و انحرافات خود را - و همانطور كه گذشت ، در اينجا اگر « لام » در ( و ليتمتعوا ) را لام امر بدانيم معنى اين جمله تهديد بوده يعنى انكار نعمت پروردگار ميكنند كه نجاتشان داده و كامياب از بقيه عمر شوند ولى به زودى خواهند عاقبت كفر خود را دريافت ، و اگر « لام » را غايت بگيريم معنى چنين مىشود كه ايشان شرك ورزيدند تا كافر شوند به آنچه داديم ايشان را .
أَ وَ لَمْ يَرَوْا
: آيا نديدند و ندانستند اين كفار كه :
أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً
: ما گردانيديم حرمى - چون مكه - را محل امن كه مردم آن سامان از قتل و غارت در ايمنى هستند .
وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ
: در حالى كه كشته ميشوند مردمان از پيرامونشان - در بيرون حرم بواسطه جنگها و نزاعهايى كه دارند - و ايشان در حرم - حريم شهر مكه - در امنيتاند . در اينجا خداوند نعمت امنيت را تذكر داده تا شايد